Ποίηση και ποίηση

Του Βασίλη Ρούβαλη Γράφουν ποιήματα, επιδιώκουν την κυκλοφορία-δημοσιοποίησή τους, αποσκοπούν στην αποτύπωση (όσο και την παγίωση) της π...

Του Βασίλη Ρούβαλη

Γράφουν ποιήματα, επιδιώκουν την κυκλοφορία-δημοσιοποίησή τους, αποσκοπούν στην αποτύπωση (όσο και την παγίωση) της προσωπικής εκφραστικής ταυτότητάς τους, σ' ένα πεδίο -αυτό της νεοελληνικής γραμματείας- όπου οι αντιφάσεις στη διαβάθμιση ποιότητας, προβολής και προώθησης παραμένουν ισχυρές. Κοινός παρονομαστής τους η πρωτοφανέρωτη παρουσία τους στον χώρο της ποίησης αλλά και η θηλυκή τους υπόσταση.
Η προσδοκία από τις εισόδειες συλλογές τους (Πόλυ Μαμακάκη, Ελένη Τζατζιμάκη, Νίκη Χαλκιαδάκη, Εσμεράλδα Γκέκα) πρέπει να θεωρηθεί δεδομένη, καθώς είναι αδιάκοπη κι αναγκαία η ανεύρεση φωνών που θα συμπληρώνουν και θα προετοιμάζουν την «επόμενη στιγμή» του ποιητικού corpus. Σ' αυτό το πλαίσιο μπορεί να χαρακτηριστεί αμήχανη η προσέγγισή τους από την ενεργό και έγκριτη κοινότητα των ποιητών, από τη συνήθως «απομακρυσμένη εκ του ασφαλούς» κριτική, από το αναγνωστικό κοινό της ελληνικής ποίησης που μεν δυσκολεύεται να... εμπιστευτεί «νέα ονόματα» αλλά δεν διστάζει να λοξοκοιτάζει σ' αυτά τα βιβλία που κυκλοφορούν σποραδικά κι επιλεκτικά στα βιβλιοπωλεία.
Το βέβαιον σ' αυτή την περίσταση είναι η γενικότερη άγνοια κινδύνου - συνάμα και πρόκληση- να εκτίθενται σ' ένα προσκήνιο ιδιαιτέρως δύσκολο, το οποίο αναπόφευκτα φέρει το διαρκές ειδικό βάρος της «γενιάς του '30», ενώ παράλληλα φαίνεται να εκμεταλλεύονται την ευρύτερη σημερινή ευκολία της επαφής με την ξενόγλωσση ποίηση. Ωφέλιμα είτε όχι, η παρουσία τους είναι απτή στο ποιητικό γίγνεσθαι και συν τω χρόνω θ' αποδειχθεί η δυναμική τους.
* Η συλλογή «Εν(d)ος» της Πόλυς Μαμακάκη (Εκδόσεις Γαβριηλίδης) διακρίνεται από την ελεύθερη αποτύπωση του ψυχισμού μιας γυναίκας σημερινής: η ερωτοτροπία με τη σάρκα συνάδει με τη συγκινησιακή φόρτιση, τις λεπτές συναισθηματικές εκρήξεις με φόντο την καθημερινότητα των πραγμάτων - η στοχαστική διάθεση διαφαίνεται μέσα από τα αντικείμενα, τα πρόσωπα, τη φύση, το αστικό περιβάλλον, σ' έναν προσωπικό ορίζοντα που παρ' όλα ταύτα είναι συνειδητά αυτοπεριορισμένος. Ένα δείγμα: «Να κυλήσω στην άκρη του κρεβατιού/ και να είσαι εκεί/ - αυτό ονειρευόμουν/ ενώ ξημέρωναν κουνημένες σκιές/ πλάι σε απελπιστικές ρεκλάμες κοινοτοπίας» (ποίημα Κυριακή πρωί).
*Σαφώς ωριμότερη και με συγκεκριμένες εκφραστικές απολήξεις στα ποιήματα αυτής της συλλογής της («Μετά την ενηλικίωση», Εκδόσεις Μελάνι), η Ελένη Τζατζιμάκη επιδιώκει τη διευθέτηση του εσωτερικού χώρου της - η δύναμη του γέλιου, η έλευση του έρωτα ως συμπλήρωμα συνύπαρξης, τα αναπάντητα μικρά ερωτήματα της μνήμης, η απόρριψη και η εκπυρσοκρότηση του Εγώ. Ένα χαρακτηριστικό δείγμα γραφής της (από το ποίημα Η γροθιά): «Και σήμερα τον ζήσαμε με ψυχραιμία/ τον κόσμο αυτόν που άλλαξε κι αλλάζει/ φορώντας πάντα τα ίδια ρούχα δύο όψεων-/ -από χρυσάφι κι από αίμα που ρέει/ στις διάτρητες ραφές/ απ' άκρη, σ' άκρη,/ για να στοιβάζονται οι άνθρωποι στη φόδρα».
*Η Νίκη Χαλκιαδάκη επιλέγει τον εξομολογητικό τόνο στα ποιήματα που συμπεριέχονται στην έκδοση «Ανάσκελη με πυρετό» (Εκδόσεις Μανδραγόρας). Απελευθερωμένη από υπαινιγμούς και ερμητισμό, αναφέρεται στον θάνατο και στη ζωή ως δίπολο κυνικό. Από τη μία, η αποδημία αγαπημένου προσώπου γίνεται αφορμή για ανασκόπηση του εσωτερικού μικρόκοσμου. Η νοσταλγία και η θλίψη αποκτούν δημιουργική υπόσταση. Η γαλήνια επαφή με τον θάνατο είναι ωστόσο κυνική, και κάποτε προκλητικά αιχμηρή. Από την άλλη, η ζωή είναι συνυφασμένη με την ερωτική φαντασία, το πολύπτυχο της σκέψης με το κορμί, της λέξης με την πράξη, τελικά την ανεύρετη ιδέα της ύπαρξης. Οι στίχοι της διαβάζονται και ως απόσπασμα από αναλόγιο επί σκηνής: «Το ξέραμε κάποια στιγμή πως θα συμβεί/ Το περιμέναμε/ Φάνηκε άλλωστε και στο υπερηχογράφημα/ Το μωρό είχε δέκα δάχτυλα πάνω, δέκα δάχτυλα κάτω/ και κλειτορίδα/ Η Σελήνη κυλάει ανάμεσα στα πόδια μου/ Βάφει το λευκό μου βρακάκι/ Δύσκολος λεκές το αίμα» (ποίημα Θήλυ).
*Το παραμύθι της πεντάμορφης και του τέρατος αναδημιουργεί μέσα από το στιχουργικό πλέγμα της η 20χρονη Εσμεράλδα Γκέκα. Η συλλογή «Pulchritudo Bestiae» (εκδόσεις Γαβριηλίδης) αποτελεί μια λεπταίσθητη παραλλαγή με σαφή εσωτερικό αφηγηματικό ρυθμό. Πέραν της καλλιέπειας και της εκφραστικής οικονομίας που τη χαρακτηρίζει, η ποιήτρια ελκύει το ενδιαφέρον με τη διάθεση στοιχειοθέτησης μιας ποιητικής σύνθεσης. Ένα δείγμα: «Τέρας: Είναι η ομορφιά/ ένα ακατέργαστο τ' ουρανού μέταλλο/ που πέφτει με μεγαλειότητα/ ανώτερη βροχή/ ποτίζοντας τις πόες/ και διαβρώνοντας τα μάρμαρα της κοσμικής ψυχής./ Πεντάμορφη: Να δέχεσαι το θόρυβο με μεγαλοψυχία./ Σαν δυνάμει μουσικούλα./ Αυτό 'ναι η ομορφιά».