Προειδοποιήσεις για «βάναυσες επεμβάσεις» σε βυζαντινό μνημείο στην Κωνσταντινούπολη...

Ανησυχία για τα έργα που εκτελούνται με τη χρήση βαρέων μηχανημάτων και άνευ αρχαιολογικής επίβλεψης στην περίφημη βυζαντινή κινστέρνα του Α...

Ανησυχία για τα έργα που εκτελούνται με τη χρήση βαρέων μηχανημάτων και άνευ αρχαιολογικής επίβλεψης στην περίφημη βυζαντινή κινστέρνα του Αετίου στην Κωνσταντινούπολη εκφράζει με ανακοίνωσή της η Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία (ΧΑΕ), που ιδρύθηκε το 1884 και έχει στόχο τη μελέτη της βυζαντινής και μεταβυζαντινής αρχαιολογίας και τέχνης. Η ΧΑΕ εκφράζει την αγωνία της για τις «βάναυσες επεμβάσεις» και την τύχη του σπουδαίου μνημείου, που υπήρξε μία από τις τρεις μεγαλύτερες υπαίθριες δεξαμενές στην Κωνσταντινούπολη ενώ αποτελούσε μέρος του γενικότερου δικτύου ύδρευσης των μεγάλων έργων της βυζαντινής πρωτεύουσας.
Η δεξαμενή κτίστηκε επί επάρχου Αετίου το 421 μ.Χ., στην περιοχή Φατίχ (εντός των τειχών της πόλης), περίπου 300 μ. νοτιοανατολικά της Πύλης της Αδριανούπολης. Κατασκευάστηκε σε ορθογώνιο σχήμα με τεράστιες διαστάσεις, 244 μ. x 85 μ. και μέσο βάθος 13 μ.-15 μ. Είχε χωρητικότητα περίπου 250.000-300.000 κ.μ. νερού προκειμένου να αποθηκεύει, για τις ανάγκες της πόλης, μεγάλες ποσότητες από τη βροχή και τις πηγές. Με το πέρασμα των αιώνων και κυρίως μετά την Αλωση το 1453, η κινστέρνα σταμάτησε να χρησιμοποιείται. Σιγά σιγά απαξιώθηκε και όταν στέρεψε το νερό, ο χώρος μετατράπηκε σταδιακά σε λαχανόκηπο, εξού και η τουρκική ονομασία «Çukurbostan», που σημαίνει «βουλιαγμένος κήπος». Στα σύγχρονα χρόνια η χρήση της άλλαξε εντελώς καθώς δημιουργήθηκε εκεί το αθλητικό γήπεδο Vefa.
Οι πρώτες αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ακολούθως δημοσιεύσεις στον τουρκικό Τύπο εμφανίστηκαν από τις αρχές Νοεμβρίου. Εκαναν λόγο για μηχανήματα μεγάλου μεγέθους που επιχειρούσαν στον πυθμένα της κινστέρνας και εξέφρασαν ανησυχίες καθώς εκτελούνταν χωρίς τις αρχαιολογικές αρχές, ώστε να διασωθούν και να διαφυλαχθούν τα πολιτισμικά τεκμήρια από τις προηγούμενες εποχές και μαζί η πολιτιστική μνήμη της πόλης. Το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού δεν έχει δημοσιοποιήσει οποιαδήποτε παρέμβαση για το θέμα (μέσω του ΥΠΕΞ), ούτε πήρε θέση μετά την ανακοίνωση της ΧΑΕ.
«... Αφού αχρηστεύτηκε χρησιμοποιούνταν για καλλιέργειες, ενώ οι περιμετρικοί τοίχοι της διατηρούνταν σε όλο σχεδόν το μήκος τους. Από τη δεκαετία του 1960 στο εσωτερικό της λειτουργούσε το αθλητικό γήπεδο Vefa.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, στο εσωτερικό της τεράστιας κινστέρνας εργάζονται εδώ και δύο μήνες βαριά σκαπτικά μηχανήματα, δίχως καμία αρχαιολογική επίβλεψη. Η μία πλευρά του κτίσματος, επί της οδού Fevzi paşa, έχει δεχθεί νέα κατασκευή από οπλισμένο σκυρόδεμα για την αντιστήριξη του πρανούς, επάνω στον τοίχο του 5ου αιώνα.
Οπως μαρτυρούν φωτογραφίες, η ίδια η βυζαντινή τοιχοποιία υφίσταται διατρήσεις από μηχανήματα, σαν να πρόκειται για κοινό βράχο» γράφει στην ανακοίνωσή της η Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία και «εκφράζει την αγωνία της για την τύχη αυτού του σπουδαίου μνημείου των υποδομών της βυζαντινής Κωνσταντινούπολης και ενώνει τη φωνή της με τις διαμαρτυρίες των Τούρκων αρχαιολόγων και ευαισθητοποιημένων πολιτών που αντιδρούν σθεναρά στις συνεχιζόμενες βάναυσες επεμβάσεις. Καλούμε όλα τα πρόσωπα και τους φορείς που έχουν τη δύναμη να παρέμβουν για την προστασία του μνημείου, να κινητοποιηθούν άμεσα για να αποφευχθούν περαιτέρω καταστροφές», καταλήγει. Πάντως και στην Κωνσταντινούπολη αρχαιολόγοι και βυζαντινολόγοι εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις για τον τρόπο που εκτελούνται τα έργα που αφορούν την επισκευή του σταδίου και τη μετατροπή του σε πολυχώρο.