ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ, 28 Μαρτίου 1969! Όταν ο Σεφέρης ύψωσε φωνή απέναντι στη δικτατορία: «Η ανωμαλία πρέπει να τελειώσει»

Σαν σήμερα, στις 28 Μαρτίου 1969, σε μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, μια φωνή με διεθνές κύρος αποφάσ...

Σαν σήμερα, στις 28 Μαρτίου 1969, σε μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, μια φωνή με διεθνές κύρος αποφάσισε να σπάσει τη σιωπή. Ο λόγος για τον Γιώργο Σεφέρη, τον σπουδαίο ποιητή και διπλωμάτη, ο οποίος με μια λιτή αλλά βαθιά πολιτική δήλωση τοποθετήθηκε ανοιχτά κατά της δικτατορίας των συνταγματαρχών.
Η δήλωση που έγραψε ιστορία
Η παρέμβασή του δεν έγινε σε κάποιο δημόσιο βήμα ή σε μια συγκέντρωση. Αντίθετα, επρόκειτο για μια ηχογραφημένη δήλωση που κατάφερε να φύγει κρυφά από την Ελλάδα και να μεταδοθεί μέσω της Ελληνικής Υπηρεσίας του BBC από το Λονδίνο. Η μετάδοση αυτή έδωσε στη φωνή του Σεφέρη διεθνή απήχηση και ταυτόχρονα μετέφερε ένα σαφές μήνυμα εντός και εκτός συνόρων.

Η σημασία της τοποθέτησης αυτής δεν οφείλεται μόνο στο περιεχόμενό της, αλλά και στο ποιος την εξέφρασε. Ο Σεφέρης δεν ήταν απλώς ένας άνθρωπος των γραμμάτων. Είχε τιμηθεί με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1963, αποτελώντας τον πρώτο Έλληνα που κατακτούσε αυτή τη διάκριση, ενώ είχε υπηρετήσει επί χρόνια στο διπλωματικό σώμα της χώρας. Η φωνή του, επομένως, είχε βαρύτητα που ξεπερνούσε τα σύνορα της Ελλάδας.

Όταν ο Σεφέρης έσπασε τη σιωπή του
Μέχρι εκείνη τη στιγμή, ο ίδιος είχε επιλέξει να κρατήσει αποστάσεις από τις πολιτικές εξελίξεις, ακολουθώντας μια στάση σιωπής. Ωστόσο, όπως ο ίδιος ανέφερε, η κατάσταση στη χώρα είχε φτάσει σε τέτοιο σημείο που δεν του επέτρεπε πλέον να παραμείνει αμέτοχος. Ένιωσε την ανάγκη να τοποθετηθεί, όχι ως πολιτικός, αλλά ως πολίτης που ανησυχεί για το μέλλον.
Στον πυρήνα της δήλωσής του, ο Σεφέρης περιέγραψε ένα καθεστώς που, όπως τόνισε, αντιστρατευόταν τις αξίες για τις οποίες είχε αγωνιστεί ο ελληνικός λαός. Μίλησε για μια κατάσταση στασιμότητας και καταπίεσης, που απειλούσε να διαβρώσει τις πνευματικές και δημοκρατικές κατακτήσεις της χώρας. Το πιο χαρακτηριστικό σημείο της τοποθέτησής του ήταν η σαφής προειδοποίηση για τις συνέπειες της παρατεταμένης εκτροπής. Με λόγο μετρημένο αλλά αιχμηρό, υπογράμμισε ότι τέτοιες καταστάσεις μπορεί να ξεκινούν εύκολα, αλλά καταλήγουν αναπόφευκτα σε τραγωδία. Η φράση του ότι «αυτή η ανωμαλία πρέπει να τελειώσει» έμεινε στην ιστορία ως μια από τις πιο καθαρές και γενναίες διατυπώσεις αντίστασης της εποχής.

Η φράση του Σεφέρη που έμεινε στην ιστορία
Η αντίδραση του καθεστώτος ήταν άμεση. Η χούντα επιχείρησε να υποβαθμίσει τη σημασία της δήλωσης και να πλήξει το κύρος του Σεφέρη. Μεταξύ άλλων, του αφαιρέθηκε ο τιμητικός τίτλος που κατείχε ως διπλωμάτης, ενώ στερήθηκε και προνόμια που σχετίζονταν με τη θέση του. Παράλληλα, φιλοκυβερνητικά μέσα της εποχής προσπάθησαν να παρουσιάσουν τη στάση του ως «αντιπατριωτική», επιχειρώντας να μετατοπίσουν τη συζήτηση από το περιεχόμενο της δήλωσης στο πρόσωπο του ίδιου. Ωστόσο, η προσπάθεια αυτή δεν κατάφερε να περιορίσει τον αντίκτυπο της παρέμβασής του. Αντίθετα, η δήλωση του Σεφέρη ενίσχυσε το ηθικό όσων αντιδρούσαν στο καθεστώς και λειτούργησε ως σημείο 
Δύο χρόνια αργότερα, το 1971, ο θάνατος του ποιητή αποτέλεσε μια ακόμη στιγμή με έντονο συμβολισμό. Η κηδεία του μετατράπηκε σε μια αυθόρμητη εκδήλωση αντίστασης, με πλήθος κόσμου να δίνει το «παρών» και να εκφράζει τη δυσαρέσκειά του απέναντι στη δικτατορία. Η παρουσία του κόσμου και η ατμόσφαιρα της ημέρας εκείνης έδειξαν ότι η φωνή του Σεφέρη είχε αφήσει βαθύ αποτύπωμα.