Η Μάχη στα Δερβενάκια!

Δημήτρης Τριάντος Ιούλιος 1822, κατακαλοκαιρο, εκατό χρόνια είχε να δει η Πελοπόννησος τέτοια στρατιά, ο Δράμαλης (καταγωγή από την Δράμα) μ...

Δημήτρης Τριάντος
Ιούλιος 1822, κατακαλοκαιρο, εκατό χρόνια είχε να δει η Πελοπόννησος τέτοια στρατιά, ο Δράμαλης (καταγωγή από την Δράμα) μαζί 30-40.000 στρατιώτες με τρεις πασάδες, τρία κανόνια, 600 καμήλες. Επικρατεί πανικός, όπου φύγει φύγει, η κυβέρνηση μπαίνει σε καράβια.
Ο μόνος που διατηρεί την ψυχραιμία του είναι ο Κολοκοτρώνης που όμως έχει μελετήσει στρατηγική στον Αγγλικό στρατό στη Ζάκυνθο. Γνωρίζει ότι μόλις 10 χρόνια πριν, το 1812, ένας Ρώσος στρατηγός ο Κουτουζοφ εξόντωσε την τεράστια στρατιά του Μεγάλου Ναπολέοντα, χωρίς καν να πολεμήσει, απλά τραβώντας τους μέσα στη Ρωσία και καταστρέφοντας ό,τι υπήρχε γύρω που θα μπορούσε να βοηθήσει την στρατιά να εφοδιαστεί. Και όταν ο Ναπολέοντας επεχείρησε πανικόβλητος να γυρίσει στη Γαλλία, ο Κουτούζοφ τον τσάκισε στην οπισθοχώρηση. Από τους 690.000 στρατιώτες του μόνο 25-50.000 γύρισαν πίσω ζωντανοί.
Αυτό το στρατηγικό δόγμα εφάρμοσε ο Κολοκοτρώνης. Άφησε τον Δράμαλη να κατέβει μέχρι το Αργολικό πεδίο, τον εγκλώβισε μέσα στον καύσωνα του Ιουλίου, δηλητηρίασε τα πηγάδια με φλόμο, έκαψε τα στάρια, κατέστρεψε τις σιταποθήκες. Οταν οι Οθωμανοί στρατιώτες άρχισαν να πεθαίνουν από δυσεντερία, ο Δράμαλης αποφάσισε να επιστρέψει πίσω στην Κόρινθο. Στην επιστροφή λοιπόν, στις 26 Ιουλίου, επειδή βιαζόταν, χώνει τον στρατό του στα Δερβενάκια που, αν πάτε και τα δείτε, χωράνε το πολύ 3 στρατιώτες, φανταστείτε τώρα ένα στρατό με ιππικό, καμήλες, κανόνια κτλ.
Ενώ όλοι οι άλλοι διαφώνησαν με τον Κολοκοτρώνη και μερικοί σηκώθηκαν και έφυγαν, αυτός επέμενε μέχρι τέλους ότι θα περάσει από τα Δερβενάκια, το πιο σύντομο δρόμο. Ο Δράμαλης, λοιπόν, μπήκε στις 1 ώρα το μεσημέρι στο στενό, με τον ήλιο να καίει, στις 16.00, ο Κολοκοτρώνης διέταξε επίθεση, όταν ήδη η οπισθοφυλακή ήταν μέσα και η εμπροσθοφυλακή του δεν είχε ακόμα βγει και αρχίζει η σφαγή. Ο Δράμαλης διατάσσει για πρώτη φορά στη ζωή του οπισθοχώρηση. Έμεινε στην Τύρινθα για να ανασυγκροτηθεί και δύο μέρες μετά ξεκινάει πρωί πρωί τώρα από τον μεγάλο σχετικά ανοιχτό δρόμο που όμως σε κάποιο σημείο γινόταν πάλι πολύ στενός.
Σε εκείνο το σημείο λοιπόν ο Νικηταράς εξαπολύει σφοδρή επίθεση και εκεί συμβαίνει ένα περιστατικό το οποίο δεν το ξέραμε, δεν το γράφει ο Παπαρρηγόπουλος στην ιστορία του αλλά το μάθαμε χάρη στην έκθεση του Άγγλου φιλέλληνα γιατρού Γκόρντον που πίσω από ένα βράχο παρακολουθεί την σκηνή.
Ο Δράμαλης προσπαθεί να διαφύγει, κατεβαίνουν από τα βράχια εκατοντάδες Έλληνες, τον περικυκλώνουν, του πιάνουν το άλογο από τα γκέμια, του τραβάνε το καφτάνι, του ξηλώνουν τις επωμίδες, του παίρνουν το γιαταγάνι, του παίρνουν τα πιστόλια, τον ραπίζουν, τον φτύνουν και τον αφήνουν να φύγει ; ταπεινωμένος και εξευτελισμένος, χωρίς το άλογο του, φτάνει πεζοπορία στην Κόρινθο, όπου κλείνεται μέσα στο κάστρο της και μετά από μερικές εβδομάδες πεθαίνει μη μπορώντας να αντέξει την ήττα του σε ηλικία 52 ετών
Ο δε Χουρσίτ, ο οποίος ήταν πριν στην Πελοπόννησο και έφυγε για να καταστείλει την εξέγερση του Αλή Πασά μετα από 3 μήνες αυτοκτόνησε με κώνειο.
Διάφοροι ισχυρίζονται ότι ο Σουλτάνος έστειλε για να καταπνίξουν την επανάσταση κάποιους άχρηστους.Ο Κιουταχής, ο Ομέρ Βρυώνης, ο Δράμαλης και ο Χουρσίτ ήταν η στρατιωτική αφρόκρεμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που ήρθε στην Ελλάδα και εξοντώθηκε, οι Τούρκοι δεν ξανά έστειλαν ποτέ στην Ελλάδα στρατεύματα.
Οτι έγινε το 1812 με τον Ναπολέοντα επαναλήφθηκε το 1822. Με 2.500 άνδρες ο Κολοκοτρώνης κατέστρεψε τη στρατιά του Δράμαλη, από τους 30-40.000 περίπου άνδρες που συμμετείχαν στην εκστρατεία, έφτασαν στην Κόρινθο μόνο 6.000.
Ο Αισχύλος έγραψε την τραγωδία Πέρσες για να θρηνήσει τους ηττημένους Πέρσες, 2500 χρόνια αργότερα οι Έλληνες θρηνούν ξανά τους ηττημένους εχθρούς τους
Η λαϊκή μούσα αποτύπωσε την ηττα του Δράμαλη με ένα τραγούδι
Φύσα μαΐστρο δροσερὲ κι’ ἀέρα τοῦ πελάγου,
νὰ πᾶς τὰ χαιρετίσµατα ’ς τοῦ Δράμαλη τὴ μάννα.
Τῆς Ῥούμελης οἱ µπέηδες,
τοῦ Δράμαλη οἱ ἀγᾶδες’ς τὸ Δερβενάκι κείτονται, ’ς τὸ χῶμα ξαπλωμένοι.......
Το βράδυ έχει τελειώσει η μάχη, στον Άγιο Σώστη στείνεται μεγάλο γλέντι. Ψήνουν αρνιά, χορεύουν τσάμικα. Ο Ιωάννης Φιλήμων στο καθημερινό βίο των αγωνιστών, λέει ότι τα καλά τους ρούχα τα λεγανε τσαμικα και με αυτά χορεύουν το λεβέντικο χορό που πήρε και το όνομα Τσάμικος (Οι ωραίες πληροφορίες από διάλεξη του Μελέτη Μελετόπουλου)
Ο Κολοκοτρώνης λοιπόν είναι πέρα εκεί και κοιτάζει τα παλληκάρια να χορεύουν. Πηγαίνει ο Φωτάκος και του λέει: Στρατηγέ, η πατρίς θα σου χρωστάει αιώνια ευγνωμοσύνη. Ο ευφυής ηγέτης δεν ξέρει μόνο από στρατηγική, έχει διαβάσει και ελληνική ιστορία, του απάντησε:
παιδί μου η Πατρίς πρώτο εμένα θα εξορίσει!
Φωτο. Αόρατοι στρατοί: Μία επική ιστορία του ανταρτοπόλεμου από την αρχαιότητα έως σήμερα: Ο ιστορικός Max Boot στο best seller βιβλίο του, ένα από τα κορυφαία της στρατιωτικής και πολιτικής ιστορίας, από όλα τα επεισόδια ανταρτοπολεμων μέσα στους αιώνες παγκοσμίως διαλέγει να βάλει ως εξώφυλλο τον πίνακα που απεικονίζει την Μάχη στα Δερβενάκια!