ΣΧΕΔΙΟ για κοινή διαχείριση του Ορμούζ συζητούν ΗΠΑ και Ιράν...

Σε κλίμα καχυποψίας και με τις δύο πλευρές να σκέφτονται την πιεστική προθεσμία των 5 ημερών, που έθεσε ο Ντόναλντ Τραμπ για να καταλήξουν σ...

Σε κλίμα καχυποψίας και με τις δύο πλευρές να σκέφτονται την πιεστική προθεσμία των 5 ημερών, που έθεσε ο Ντόναλντ Τραμπ για να καταλήξουν σε συμφωνία, ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται πως ξεκίνησαν κάποιες υποτυπώδεις έμμεσες διαπραγματεύσεις στο Ομάν για την αποκλιμάκωση της κρίσης.
Οι συνομιλίες προέκυψαν μετά από μια σειρά παρασκηνιακών μηνυμάτων, που φέρεται να διευκόλυνε το Ομάν. Μάλιστα, πηγές που γνωρίζουν το παρασκήνιο ανέφεραν ότι η κρίσιμη καμπή ήταν η απάντηση της Τεχεράνης σε επιστολή του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, η οποία έσπασε το διπλωματικό αδιέξοδο, γεγονός όμως που συνέβη καιρό πριν και φαίνεται να αξιοποιήθηκε την κατάλληλη στιγμή από τον Αμερικανό πρόεδρο.
Οι διαπραγματεύσεις είναι έμμεσες, καθώς το Ιράν αρνείται προς το παρόν τις απευθείας επαφές. Της ιρανικής αποστολής ηγείται ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi, ενώ της αμερικανικής πλευράς ο απεσταλμένος του Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, Steve Witkoff. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Badr al-Busaidi, ενεργεί ως μεσολαβητής.
Οι συζητήσεις αφορούν τους εξής άξονες:Πυρηνικό Πρόγραμμα: Το Ιράν επιδιώκει διασφαλίσεις ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα βασίζεται στην πυρηνική συμφωνία του 2015 (JCPOA).
Στενά του Ορμούζ: Ο Τραμπ ανακοίνωσε ένα σχέδιο κοινής διαχείρισης για το στρατηγικό πέρασμα, με στόχο τη σταθεροποίηση της ροής του πετρελαίου και τη μείωση των «ασφαλίστρων κινδύνου».
Ευρύτερα Θέματα: Οι ΗΠΑ επιθυμούν μια «νέα συμφωνία» που θα περιλαμβάνει τον τερματισμό της περιφερειακής επιρροής του Ιράν και του πυραυλικού του προγράμματος, όρους που η Τεχεράνη χαρακτηρίζει «μη διαπραγματεύσιμους».
Οι συνομιλίες χαρακτηρίζονται ως «διερευνητικές» για τον καθορισμό της ατζέντας μελλοντικών διαπραγματεύσεων.

Ωστόσο, ο Τραμπ δήλωσε πρόσφατα ότι το Ιράν συμφώνησε να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα και έθεσε νέα προθεσμία πέντε ημερών για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας. Από την πλευρά του το Ιράν για να δεχθεί τις απευθείας συνομιλίες, απαιτεί μια «χειρονομία καλής θέλησης» από τις ΗΠΑ, όπως η άρση κυρώσεων ή η αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων.
Παρά την κινητικότητα, υπάρχει βαθιά δυσπιστία. Ιρανοί αξιωματούχοι παραμένουν καχύποπτοι για τις προθέσεις των ΗΠΑ να διευρύνουν την ατζέντα πέρα από το πυρηνικό ζήτημα, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης συνεχίζουν να εκτοξεύουν απειλές σε περίπτωση επίθεσης.
Σχέδιο κοινής διαχείρισης των Στενών του Ορμούζ
Το σχέδιο κοινής διαχείρισης των Στενών του Ορμούζ, το οποίο ανακοίνωσε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, αποτελεί μια σημαντική αλλαγή από τις παραδοσιακές μονομερείς προσεγγίσεις ασφαλείας στην περιοχή,. Στόχος του είναι η επαναλειτουργία αυτού του ζωτικού διαδρόμου πετρελαίου, ο οποίος διαχειρίζεται καθημερινά περίπου 21 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου.
Σύμφωνα με τις διαρροές, τα βασικά στοιχεία του σχεδίου περιλαμβάνουν:
Συμμετοχή Πολλών Ενδιαφερομένων: Το πλαίσιο προβλέπει τη συμμετοχή διαφόρων μερών για την ασφάλεια και τη διοίκηση του περάσματος. Αν και δεν έχουν ανακοινωθεί επίσημα, ως πιθανοί συμμετέχοντες αναφέρονται οι ΗΠΑ, το Ιράν, το Ομάν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία και άλλα μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου.
Μοντέλο Λειτουργίας: Το σχέδιο προτείνει ένα μοντέλο παρόμοιο με τις περιπολίες στα Στενά της Μαλάκα, όπου τα παράκτια κράτη συντονίζουν την ασφάλεια σεβόμενα τις αρχές της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
Διοικητική Δομή: Σε αντίθεση με τις τρέχουσες μονομερείς περιπολίες, η κοινή διαχείριση θα περιλαμβάνει κοινή λήψη αποφάσεων, συντονισμένες επιχειρήσεις και ενδεχομένως κοινές δομές διοίκησης.
Τεχνικά και Επιχειρησιακά Μέτρα: Για την επιτυχή εφαρμογή απαιτούνται συμβατά συστήματα επικοινωνίας, τυποποιημένες διαδικασίες επιβίβασης σε πλοία και συμφωνημένοι κανόνες εμπλοκής.
Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης: Το πλαίσιο περιλαμβάνει δράσεις όπως κοινές εκπαιδευτικές ασκήσεις και κοινή χρήση δεδομένων επιτήρησης.
Οικονομικός Στόχος: Η επιτυχία του σχεδίου θα μπορούσε να μειώσει το «ασφάλιστρο κινδύνου του Ορμούζ» (Hormuz risk premium), μειώνοντας το κόστος του πετρελαίου κατά 3-5 δολάρια ανά βαρέλι.
Παρά την αισιοδοξία, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις, όπως η επίλυση ζητημάτων εθνικής κυριαρχίας (καθώς το Ιράν διεκδικεί χωρικά ύδατα πέρα από τα διεθνώς αναγνωρισμένα) και η ανάγκη οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ κρατών που μέχρι σήμερα είναι αντίπαλοι.
Η κυριότερη αμφισβήτηση προέρχεται από το Ιράν, το οποίο διεκδικεί χωρικά ύδατα που εκτείνονται βαθύτερα μέσα στα Στενά από ό,τι αναγνωρίζεται βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Η διαφορά αυτή περιπλέκει τον καθορισμό της δικαιοδοσίας σε ένα πέρασμα που στο στενότερο σημείο του έχει πλάτος μόλις 21 μίλια.

Ποια κράτη θέλουν να συμμετάσχουν στη διαχείριση του Ορμούζ
Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, στη διαχείριση αναμένεται να συμμετάσχουν:Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν: Ως οι κύριοι πρωταγωνιστές των τρεχουσών διαπραγματεύσεων.
Ομάν: Λόγω της στρατηγικής του θέσης στη νότια πλευρά των Στενών και του ιστορικού του ρόλου ως μεσολαβητή.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ): Καθώς διαθέτουν σημαντικές υποδομές λιμένων και στις δύο πλευρές των Στενών και διατηρούν οικονομικούς δεσμούς με όλους τους περιφερειακούς παράγοντες.
Σαουδική Αραβία: Ως ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου της περιοχής που επηρεάζεται άμεσα από οποιαδήποτε αναταραχή.
Λοιπά μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC): Στα οποία περιλαμβάνονται το Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν, καθώς και το Ιράκ, δεδομένου ότι το σύνολο των εξαγωγών τους εξαρτάται από αυτό το πέρασμα.
Διεθνείς Εταίροι: Υπάρχει η πιθανότητα συμμετοχής και άλλων διεθνών εταίρων για την ενίσχυση της ασφάλειας και της σταθερότητας.