ΤΟ "ΠΤΥΧΙΟ" του Μακάριου Λαζαρίδη...

Μαρίνος Γεωργάτος Τα προσόντα των πολιτικών εκπροσώπων - Δημοκρατία ή ευκολία της μετριότητας; --------------------------------------------...

Μαρίνος Γεωργάτος
Τα προσόντα των πολιτικών εκπροσώπων - Δημοκρατία ή ευκολία της μετριότητας;
-------------------------------------------------------------------------
Με αφορμή το σάλο που έχει δημιουργηθεί με το "πτυχίο" του Μακάριου Λαζαρίδη, το ζήτημα των προσόντων των πολιτικών εκπροσώπων επανέρχεται για μια ακόμη φορά στον δημόσιο διάλογο. Δεν πρόκειται για μια αφηρημένη θεωρητική συζήτηση, αλλά για ένα θεμελιώδες ερώτημα. Θέλουμε πολιτική που διοικεί μια σύγχρονη χώρα ή πολιτική που απλώς τη σχολιάζει; Γιατί η δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο από την αυθαιρεσία των λίγων. Κινδυνεύει εξίσου από τη νομιμοποίηση της ανεπάρκειας των πολλών.
Σήμερα, η επίκληση της «λαϊκής εντολής» χρησιμοποιείται συχνά ως άλλοθι για να αποφεύγεται κάθε συζήτηση γύρω από την ικανότητα, τη γνώση και τη θεσμική επάρκεια όσων ασκούν εξουσία. Σαν να είναι αντιδημοκρατικό να ζητά κανείς από έναν πολιτικό να κατανοεί το αντικείμενο που διαχειρίζεται. Σαν να αποτελεί ελιτισμό η απαίτηση στοιχειώδους επάρκειας στη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν εκατομμύρια ζωές.
Η πραγματικότητα όμως είναι απλή και σκληρή. Η σύγχρονη διακυβέρνηση δεν είναι χώρος πειραματισμού. Δεν είναι τηλεοπτικό πάνελ ούτε προεκλογική σκηνή εντυπώσεων. Είναι πεδίο ευθύνης. Και η ευθύνη χωρίς γνώση δεν είναι δημοκρατία είναι επικίνδυνη αυταπάτη.
Από την άλλη πλευρά, η τεχνοκρατία χωρίς κοινωνική νομιμοποίηση δεν αποτελεί λύση. Μια πολιτική τάξη αποκομμένη από την κοινωνία καταλήγει να διοικεί αριθμούς αντί για ανθρώπους. Όμως εξίσου προβληματική είναι και μια πολιτική τάξη που θεωρεί ότι η αντιπροσώπευση αρκεί από μόνη της για να υποκαταστήσει την ικανότητα. Η ψήφος δίνει δικαίωμα εξουσίας, δεν χαρίζει αυτόματα επάρκεια.
Σε πολλές περιπτώσεις, το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν υπάρχουν ικανοί άνθρωποι. Είναι ότι η πολιτική συχνά επιβραβεύει άλλα χαρακτηριστικά. Τη φωνή αντί της σκέψης, τη δημοφιλία αντί της ευθύνης, την επικοινωνία αντί της γνώσης. Έτσι, η αντιπροσώπευση μετατρέπεται σταδιακά σε μηχανισμό αναπαραγωγής μετριότητας αντί σε εργαλείο κοινωνικής έκφρασης.
Η δημοκρατία δεν απαιτεί «άριστους» με την αλαζονεία των κλειστών κύκλων. Απαιτεί όμως ικανούς ανθρώπους με επίγνωση του ρόλου τους. Όταν η πολιτική παύει να ζητά προσόντα, στην πραγματικότητα δεν γίνεται πιο λαϊκή, γίνεται πιο πρόχειρη. Και όταν η προχειρότητα γίνεται κανόνας, τότε η κοινωνία πληρώνει το κόστος σε θεσμούς, σε οικονομία, σε προοπτική.
Το πραγματικό δίλημμα, λοιπόν, δεν είναι αν οι πολιτικοί πρέπει να είναι «τεχνοκράτες» ή «εκπρόσωποι του λαού». Το πραγματικό δίλημμα είναι αν θέλουμε εκπροσώπους που κατανοούν την ευθύνη της εξουσίας ή εκπροσώπους που απλώς τη διαχειρίζονται ως προσωπικό προνόμιο.
Γιατί στο τέλος, η δημοκρατία δεν αποτυγχάνει όταν εκλέγουν οι πολίτες. Αποτυγχάνει όταν παύουν να απαιτούν, όπως τουλάχιστον το αντιλαμβάνομαι εγώ.
ΜΓ