ΔΕΝ ΗΤΑΝ ένα απλό στρατιωτικό κίνημα...

Σταυρος Πάτρικ · Απόγονοι Μικρασιατών - Μνήμες Η Επανάσταση του 1922, με επικεφαλής τον Νικόλαο Πλαστήρα, δεν ήταν ένα απλό στρατιωτικό κίν...

Σταυρος Πάτρικ ·
Απόγονοι Μικρασιατών - Μνήμες
Η Επανάσταση του 1922, με επικεφαλής τον Νικόλαο Πλαστήρα, δεν ήταν ένα απλό στρατιωτικό κίνημα, αλλά η αγανακτισμένη κραυγή του ελληνισμού και του στρατού που προδόθηκαν από την ανικανότητα και τις ιδεοληψίες του αντιβενιζελικού καθεστώτος. Όταν οι «Ηρωικοί Επίστρατοι» και η πολιτική ηγεσία των βασιλοφρόνων κατάφεραν να γκρεμίσουν την Ελλάδα της Λωζάνης και των δύο Ηπείρων που είχε παραδώσει ο Βενιζέλος, το μόνο που απέμεινε ήταν τα συντρίμμια της Μικρασιατικής Καταστροφής. Ο Δημήτριος Γούναρης, ως ο κύριος αρχιτέκτονας της αντιβενιζελικής παράταξης, έφερε το ασήκωτο βάρος των εγκληματικών επιλογών του, καθώς υποσχέθηκε προεκλογικά το 1920 τον τερματισμό του πολέμου και την επιστροφή των στρατιωτών, αλλά μόλις πήρε την εξουσία, όχι μόνο συνέχισε την εκστρατεία τυφλά, αλλά επανέφερε τον ανεπιθύμητο στους Συμμάχους Βασιλιά Κωνσταντίνο, προκαλώντας την πλήρη διπλωματική και οικονομική απομόνωση της χώρας. Ο Κωνσταντίνος, με την εμμονική του στάση, σφράγισε την καταδίκη του μικρασιατικού ελληνισμού, αφού η παρουσία του στον θρόνο έδωσε το τέλειο πρόσχημα στους Γάλλους και τους Ιταλούς να μας εγκαταλείψουν και να στραφούν προς τον Κεμάλ. Όταν το μέτωπο κατέρρευσε και η Σμύρνη παραδόθηκε στις φλόγες, ο Πλαστήρας και ο Γονατάς μάζέψαν τα ράκη του στρατού στη Χίο και τη Λέσβο, κήρυξαν την Επανάσταση και ανάγκασαν τον υπαίτιο Βασιλιά Κωνσταντίνο σε οριστική παραίτηση και φυγή στο εξωτερικό, καθαρίζοντας τον τόπο από τη δυναστεία που τον κατέστρεψε. Στο εσωτερικό μέτωπο, η Επανάσταση του Πλαστήρα κινήθηκε με αποφασιστικότητα για να αποδώσει δικαιοσύνη στο αίμα των προσφύγων, οδηγώντας τον Γούναρη και τους συνεργάτες του στο έκτακτο στρατοδικείο, όπου καταδικάστηκαν και εκτελέστηκαν στο Γουδή ως υπαίτιοι της εθνικής τραγωδίας. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο Ιωάννης Μεταξάς, ο γνωστός εχθρός των φιλελεύθερων ιδεών και της μεγάλης Ελλάδας, ο οποίος το 1915 είχε αρνηθεί να πολεμήσει πλάι στον Βενιζέλο και υπονόμευε κάθε εθνική προσπάθεια, προσπάθησε να οργανώσει την αντίδραση του παλαιοκομματισμού. Το 1923, ο Μεταξάς υποκίνησε το αποτυχημένο κίνημα Λεοναρδόπουλου-Γαργαλίδη για να ανατρέψει την Επανάσταση του Πλαστήρα και να επαναφέρει το βασιλικό καθεστώς, όμως ο «Μαύρος Καβαλάρης» τον συνέτριψε μέσα σε λίγες μέρες, αναγκάζοντάς τον να δραπετεύσει κρυφά στο εξωτερικό. Αυτή η δυναμική στάση της Επανάστασης του Πλαστήρα επέτρεψε στον μεγάλο ηγέτη, τον Ελευθέριο Βενιζέλο, να πάει στη Λωζάνη έχοντας πίσω του έναν αναδιοργανωμένο και ισχυρό Στρατό του Έβρου, ώστε να διασώσει τη Δυτική Θράκη και να βάλει τα θεμέλια της νέας, σύγχρονης Ελλάδας, αποδεικνύοντας ότι η βενιζελική παράταξη ήταν η μόνη που μπορούσε να μαζέψει τα ασυμμάζευτα της βασιλικής καταστροφής.