OI ΕΚΛΟΓΕΣ στην Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων...

Manos Lambrakis Αύριο, οι δικαστές και οι εισαγγελείς προσέρχονται στις κάλπες για την Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων. Δεν πρόκειται για μια...

Manos Lambrakis
Αύριο, οι δικαστές και οι εισαγγελείς προσέρχονται στις κάλπες για την Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων.
Δεν πρόκειται για μια εσωτερική εκλογή χωρίς βάρος.
Η αναμέτρηση ανάμεσα στην γραμμή του Χριστόφορου Σεβαστίδη κι εκείνη του Χαράλαμπου Μαυρίδη συμπυκνώνει μια βαθύτερη σύγκρουση: αν η Ένωση θα παραμείνει σώμα με δημόσια θεσμική φωνή ή αν θα μετακινηθεί προς μια πιο χαμηλόφωνη εκδοχή, λιγότερο εκτεθειμένη στη μετωπική σύγκρουση με την εκτελεστική εξουσία.
Στο βάθος αυτής της αναμέτρησης βρίσκεται ήδη η σύγκρουση της Ένωσης με τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη.
Το 2021 είχε φανεί καθαρά το ρήγμα. Η τότε διοίκηση της Ένωσης, με πρόεδρο τον Σεβαστίδη, υπενθύμισε ότι το κράτος δικαίου δεν ισχύει μόνο στις εύκολες, συμπαθείς ή πολιτικά ανώδυνες περιπτώσεις. Ένα μέρος του Διοικητικού Συμβουλίου αντέδρασε, κατηγορώντας το προεδρείο ότι προσδίδει στη Δικαιοσύνη «αντιεξουσιαστικά χαρακτηριστικά».
Ανάμεσα στους διαφωνούντες ήταν ο Χαράλαμπος Μαυρίδης. Εκείνη η σύγκρουση επιστρέφει τώρα ως κρυφή γραμματική της αυριανής κάλπης: από τη μία μια Ένωση που δέχθηκε να εκτεθεί δημόσια όταν έκρινε ότι διακυβεύεται ο πυρήνας του κράτους δικαίου.
Από την άλλη μια αντίληψη που φοβήθηκε μήπως η δημόσια θεσμική αιχμή μεταβληθεί σε πολιτική υπόνοια.
Η Ένωση υπό τον Σεβαστίδη κουβαλά αντιφάσεις, κατηγορίες, μετατοπίσεις, εσωτερικές τριβές. Άλλωστε, μόλις πρόσφατα, μετά τις καταγγελίες του Νίκου Κωνσταντόπουλου περί συναλλαγής Σεβαστίδη - Φλωρίδη και παραταξιοποίησης του δικαστικού σώματος, η Ένωση απάντησε με ασυνήθιστα σκληρή γλώσσα, μιλώντας για «παραλήρημα» και «χυδαίες συκοφαντίες».
Όμως ταυτίστηκε με μια πιο παρεμβατική φωνή, που δεν περιορίστηκε σε υπηρεσιακά αιτήματα, αλλά άγγιξε τον σκληρό πυρήνα της σχέσης Δικαιοσύνης και κυβέρνησης. Απέναντι σε αυτή τη γραμμή συγκροτείται μια άλλη αντίληψη, πιο επιφυλακτική απέναντι στη δημόσια σύγκρουση, πιο πρόθυμη να θεωρήσει την παρεμβατικότητα κίνδυνο για το κύρος του δικαστικού σώματος.
Δεν χρειάζεται να αποδοθεί στον Φλωρίδη ονομαστική στήριξη σε κανέναν υποψήφιο.
Το ζήτημα είναι ποια εκδοχή Ένωσης χωρά μέσα στη δική του πολιτική αντίληψη για τη Δικαιοσύνη.
Όταν η Ένωση κατήγγειλε ότι η κυβέρνηση χρησιμοποιεί επιλεκτικά τη γνώμη των δικαστών για την επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων, ο υπουργός δεν στάθηκε στο ουσιώδες: γιατί η γνώμη του δικαστικού σώματος άλλοτε μετρά και άλλοτε παραμερίζεται.
Αντί γι’ αυτό, ύψωσε το φόβητρο του «κράτους δικαστών». Μετέτρεψε, δηλαδή, το αίτημα αυτοπεριορισμού της κυβέρνησης σε φάντασμα δικαστικής επικυριαρχίας.
Εδώ βρίσκεται η βαθύτερη μέθοδος.
Η κυβέρνηση δεν θέλει κατ’ ανάγκην μια Δικαιοσύνη χωρίς φωνή. Θέλει μια Δικαιοσύνη που να μιλά μέσα σε προδιαγεγραμμένη ένταση, χωρίς να θίγει το σημείο όπου η εκτελεστική εξουσία κρατά το τελευταίο κλειδί.
Όταν η Ένωση θυμίζει ότι η κορυφή της Δικαιοσύνης δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πεδίο κυβερνητικής ευχέρειας χωρίς αντίλογο, η απάντηση δεν είναι θεσμική συζήτηση, αλλά προειδοποίηση.
Δεν συζητείται το όριο. Καταγγέλλεται εκείνος που το υπενθυμίζει. Δεν απαντάται η αγωνία για την ανεξαρτησία όταν μεταφράζεται σε απειλή κατά της Πολιτείας.
Σε αυτή ακριβώς τη ζώνη αποκτά σημασία η υπόθεση Βασιλείου Φλωρίδη. Ο αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου, αδελφός του υπουργού Δικαιοσύνης, πρώτευσε στη γνωμοδοτική διαδικασία της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής για τη θέση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ενώ η κυβέρνηση τελικά επέλεξε άλλον.
Το κρίσιμο είναι η θεσμική σκιά που παράγεται στο ενδιάμεσο: η εικόνα μιας Δικαιοσύνης της οποίας η κορυφή περνά μέσα από διαδρομές όπου η γνώμη προηγείται, ο θόρυβος πυκνώνει, αλλά το τελευταίο και αποφασιστικό κλειδί παραμένει στην εκτελεστική εξουσία.
Εκεί ακριβώς η Ένωση έχει λόγο να μιλά.
Γιατί όταν το τελευταίο κλειδί μένει στην κυβέρνηση, η σιωπή των δικαστών δεν είναι θεσμική ευγένεια, είναι παραχώρηση.
Αν σε αυτό προστεθεί και η χρονική σύμπτωση της διαδικασίας προμήθειας 3.600 φορητών υπολογιστών για τους δικαστές, αξίας περίπου 1.000 ευρώ ο καθένας, λίγο πριν από τις εκλογές της Ένωσης, το ζήτημα δεν είναι τα μηχανήματα. Είναι η σκηνοθεσία του χρόνου. Ακόμη και μια αναγκαία παροχή, όταν εμφανίζεται πάνω στην κάλπη, αποκτά πολιτική διάσταση.
Γι’ αυτό η αυριανή αναμέτρηση δεν είναι απλώς Σεβαστίδης ή Μαυρίδης. Είναι αν η Ένωση θα συνεχίσει να σηκώνει δημόσια το βάρος της ανεξαρτησίας της ή αν θα μετακινηθεί προς μια παρουσία πιο ήπια, πιο προσεκτική, πιο βολική για την κυβέρνηση.
Ο Φλωρίδης δεν χρειάζεται να δείξει προτίμηση σε πρόσωπο, αφού έχει ήδη δείξει προτίμηση σε τύπο Δικαιοσύνης.
Θέλει μια Δικαιοσύνη που να λειτουργεί, αλλά να μη μετατρέπει συχνά τη λειτουργία της σε αντίλογο.
Να έχει κύρος, αλλά να μη γίνεται εμπόδιο.
Να υπάρχει ως θεσμός, αλλά να μη θυμίζει διαρκώς ότι η κυβέρνηση δεν είναι ιδιοκτήτης της.
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι το φαντασιακό «κράτος δικαστών».
Το πρόβλημα είναι μια εξουσία που δυσφορεί όταν οι δικαστές αρνούνται να μιλούν χαμηλόφωνα.
Και αύριο, πίσω από τα ψηφοδέλτια, τα ονόματα και τους συσχετισμούς, αυτό ακριβώς κρίνεται: αν η φωνή της Δικαιοσύνης θα παραμείνει δημόσια, δύσκολη, ενοχλητική, ή αν θα μάθει να υπάρχει κοντά στην εξουσία χωρίς να της θυμίζει τα όριά της.