Την Παρασκευή 19 Ιουνίου δεν θα υπογραφεί απλώς η συμφωνία, αλλά...

Vangelis Chorafas ΙΡΑΝ: Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΗΣ 19ης ΙΟΥΝΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΗΠΑ Η επικείμενη υπογραφή της συμφωνίας με το Ιράν στην Ελβετία, την Π...

Vangelis Chorafas
ΙΡΑΝ: Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΗΣ 19ης ΙΟΥΝΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΗΠΑ
Η επικείμενη υπογραφή της συμφωνίας με το Ιράν στην Ελβετία, την Παρασκευή 19 Ιουνίου 2026, αποτελεί την πιο κρίσιμη καμπή στην εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ. Η ανακοίνωση του Μνημονίου Συνεργασίας (MOU) δεν έφερε την εσωτερική ειρήνη στην Ουάσιγκτον. Αντίθετα, πυροδότησε έναν σφοδρό ιδεολογικό και πολιτικό «εμφύλιο» στους κόλπους της αμερικανικής ηγεσίας. Η διαμάχη αυτή ξεπερνά τα στενά γεωπολιτικά όρια της Μέσης Ανατολής, καθώς αποτελεί την πρώτη ανοιχτή σύγκρουση για την επικράτηση στη μετά-Τραμπ εποχή, με ξεκάθαρο ορίζοντα τις προεδρικές εκλογές του 2028.
Η ρίζα της αντιπαράθεσης βρίσκεται στη διαφορά φιλοσοφίας για τον ρόλο των ΗΠΑ στον κόσμο. Από τη μία πλευρά, η παραδοσιακή ρεπουμπλικανική σχολή των «γερακιών» υποστήριζε πάντα τη στρατιωτική ισχύ και τη «μέγιστη πίεση» για την ανατροπή εχθρικών καθεστώτων. Από την άλλη, το κίνημα «Πρώτα η Αμερική» προτάσσει τον οικονομικό εθνικισμό και την αποφυγή δαπανηρών, ατέρμονων στρατιωτικών εμπλοκών στο εξωτερικό.
Η ένταση κλιμακώθηκε κατά τη διάρκεια των πρόσφατων στρατιωτικών επιχειρήσεων και του ναυτικού αποκλεισμού κατά του Ιράν. Όταν οι κυρώσεις και τα πλήγματα έφεραν την Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μέσω της διαμεσολάβησης του Πακιστάν, οι δύο τάσεις συγκρούστηκαν για το ποιο πρέπει να είναι το τελικό αποτέλεσμα: η πλήρης συνθηκολόγηση με στρατιωτικά μέσα ή ένας ρεαλιστικός συμβιβασμός που θα σταθεροποιούσε την περιοχή.
Η κυβέρνηση έχει χωριστεί σε δύο ξεκάθαρα, ισχυρά κέντρα εξουσίας, του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς και του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Το Στρατόπεδο της Διπλωματίας (Υπέρ του Τζέι Ντι Βανς). Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ ηγείται της προσπάθειας προάσπισης της συμφωνίας. Υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να κλείνουν ανοιχτά μέτωπα για να επικεντρωθούν στον οικονομικό ανταγωνισμό με την Κίνα. Μαζί του συντάσσονται ο γαμπρός του Προέδρου Τζάρεντ Κούσνερ και ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, που αποτελούν τους αρχιτέκτονες των μυστικών επαφών. Πιστεύουν ότι το ιρανικό καθεστώς δεν θα καταρρεύσει άμεσα και ότι η σταθερότητα εξυπηρετεί τις οικονομικές συμφωνίες στην περιοχή.
Η Διευθύντρια της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών Τούλσι Γκάμπαρντ, παρέχει πολιτική κάλυψη, αφού είναι σταθερά αντίθετη σε επεμβάσεις που οδηγούν σε «αιώνιους πολέμους».
Ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Νταν Κέιν βλέπει τη συμφωνία ως απαραίτητη ανάσα για τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις, αποφεύγοντας τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης περιφερειακής ανάφλεξης.
Το Στρατόπεδο της Μέγιστης Πίεσης (Υπέρ του Μάρκο Ρούμπιο). Ο υπουργός Εξωτερικών θεωρεί τη συμφωνία πρόωρη και επικίνδυνη. Πιστεύει ότι η Τεχεράνη υπογράφει μόνο και μόνο για να αποφύγει την οικονομική ασφυξία. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ ευθυγραμμίζεται πλήρως με τον Ρούμπιο. Υποστηρίζει ότι μόνο η διατήρηση της στρατιωτικής απειλής μπορεί να εγγυηθεί την αμερικανική ασφάλεια Παράλληλα, στελέχη του Πενταγώνου και σκληροπυρηνικοί Ρεπουμπλικάνοι, φοβούνται ότι η χαλάρωση των μέτρων θα επιτρέψει στο Ιράν να χρηματοδοτήσει ξανά τους συμμάχους του (Χεζμπολάχ, Χούθι) και να παρουσιάσει τη συμφωνία ως εσωτερική νίκη έναντι της Δύσης.
Το Μνημόνιο Συνεργασίας (MOU) που θα υπογραφεί την Παρασκευή 19 Ιουνίου, δεν αποτελεί μια μόνιμη λύση, αλλά μια εύθραυστη αρχιτεκτονική δοκιμαστικής περιόδου. Προβλέπει την άμεση κατάπαυση του πυρός και ανοίγει ένα κρίσιμο παράθυρο 60 ημερών. Κατά τη διάρκεια αυτών των δύο μηνών, το Ιράν πρέπει να αποδεχθεί αυστηρούς ελέγχους και να παγώσει το πυρηνικό του πρόγραμμα, με αντάλλαγμα τη σταδιακή και ελεγχόμενη άρση συγκεκριμένων οικονομικών κυρώσεων.
Για το μέλλον, το MOU σημαίνει μια ριζική αλλαγή πορείας: Αν το Ιράν παραβιάσει τους όρους, η πλευρά Ρούμπιο θα δικαιωθεί απόλυτα, οδηγώντας σε άμεση επαναφορά των στρατιωτικών πληγμάτων. Αν η συμφωνία αντέξει, η πλευρά Βανς θα έχει επιτύχει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, ικανοποιώντας τις χώρες του Κόλπου και σταθεροποιώντας τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Το MOU αποτελεί το πείραμα για το αν το δόγμα «Πρώτα η Αμερική» μπορεί να παράγει σταθερή διπλωματία, χωρίς τη συνεχή ανάγκη προσφυγής στα όπλα.
Πίσω από τα γεωπολιτικά επιχειρήματα κρύβεται η μάχη για τη διαδοχή. Ο Ντόναλντ Τραμπ διανύει τη δεύτερη θητεία του και δεν μπορεί να επανεκλεγεί. Τόσο ο Τζέι Ντι Βανς όσο και ο Μάρκο Ρούμπιο θεωρούνται οι επικρατέστεροι δελφίνοι για το χρίσμα των Ρεπουμπλικάνων στις προεδρικές εκλογές του 2028.
Η επιτυχία ή η αποτυχία του MOU θα καθορίσει κατά πολύ, την πολιτική τους μοίρα. Αν η συμφωνία φέρει ειρήνη και συνέχιση της οικονομικής δραστηριότητας, ο Βανς θα εδραιωθεί ως ο απόλυτος ιδεολογικός κληρονόμος του κινήματος. Αν το Ιράν δεν τηρήσει τη συμφωνία, ο Ρούμπιο θα εμφανιστεί ως ο δικαιωμένος ηγέτης που προειδοποιούσε για τον κίνδυνο, κερδίζοντας τη στήριξη της παραδοσιακής βάσης του κόμματος. Η Παρασκευή 19 Ιουνίου δεν είναι απλά η μέρα μιας υπογραφής για τον τερματισμό του πολέμου, αλλά είναι πιθανόν να αναδειχθεί σε αφετηρία του αγώνα για την προεδρία του 2028.