Σαν σήμερα 26 Ιουλίου: Η παγίδα του Κολοκοτρώνη που συνέτριψε τον Δράμαλη στα Δερβενάκια

Η αξιοποίηση του εδάφους, η τακτική της «καμένης γης» και η ενέδρα στα ορεινά περάσματα οδήγησαν σε μία από τις αποφασιστικότερες νίκες της ...

Η αξιοποίηση του εδάφους, η τακτική της «καμένης γης» και η ενέδρα στα ορεινά περάσματα οδήγησαν σε μία από τις αποφασιστικότερες νίκες της Ελληνικής Επανάστασης.
Στις 26 Ιουλίου 1822, στα στενά των Δερβενακίων, ανάμεσα στην Κόρινθο και το Άργος, οι ελληνικές επαναστατικές δυνάμεις υπό τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη προκάλεσαν συντριπτική ήττα στη στρατιά του Μαχμούτ Πασά Δράμαλη.

Η νίκη ανέκοψε την οθωμανική εκστρατεία για την ανακατάληψη της Πελοποννήσου και απομάκρυνε έναν άμεσο κίνδυνο για την επιβίωση της Επανάστασης.
Η προέλαση του Δράμαλη στην Πελοπόννησο

Ο Δράμαλης είχε περάσει στον Μοριά επικεφαλής μιας πολυάριθμης στρατιάς, με στόχο να καταστείλει την Επανάσταση, να ανακαταλάβει τα σημαντικότερα επαναστατικά κέντρα και να ενισχύσει τις οθωμανικές δυνάμεις στο Ναύπλιο.

Η ταχεία προέλασή του και η κατάληψη της Κορίνθου προκάλεσαν μεγάλη ανησυχία στους επαναστάτες. Ο οθωμανικός στρατός έφθασε μέχρι την πεδιάδα του Άργους, πιστεύοντας ότι η ελληνική αντίσταση μπορούσε να καμφθεί γρήγορα.

Ο Κολοκοτρώνης, ωστόσο, απέφυγε την κατά μέτωπο αναμέτρηση με έναν αριθμητικά ισχυρότερο αντίπαλο. Αντίθετα, επέλεξε να τον αποδυναμώσει πριν από την τελική σύγκρουση.
Η στρατηγική της «καμένης γης»

Με εντολή του Κολοκοτρώνη, οι κάτοικοι απομάκρυναν τρόφιμα και ζώα, ενώ καταστράφηκαν καλλιέργειες και μέσα ανεφοδιασμού που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από τους Οθωμανούς.

Παράλληλα, η αντίσταση των Ελλήνων στην ακρόπολη του Άργους καθυστέρησε την πορεία του Δράμαλη. Η έλλειψη τροφίμων, νερού και ζωοτροφών άρχισε σύντομα να εξαντλεί τη στρατιά του, η οποία βρέθηκε εγκλωβισμένη σε μια εχθρική και κατεστραμμένη περιοχή.

Όταν ο Δράμαλης αποφάσισε να επιστρέψει στην Κόρινθο, ο Κολοκοτρώνης είχε ήδη προβλέψει την κίνησή του. Οι ελληνικές δυνάμεις κατέλαβαν τις πλαγιές και τα στενά περάσματα των Δερβενακίων, από όπου ήταν αναγκασμένος να περάσει ο οθωμανικός στρατός.
Η ενέδρα στα στενά

Οι Έλληνες άφησαν τις οθωμανικές δυνάμεις να εισέλθουν στις στενωπούς και στη συνέχεια άνοιξαν πυρ από τις γύρω πλαγιές. Το δύσβατο έδαφος περιόρισε τις κινήσεις του ιππικού και δεν επέτρεψε στον στρατό του Δράμαλη να αναπτυχθεί ή να αντιδράσει οργανωμένα.

Η μάχη εξελίχθηκε σε καταστροφή για τους Οθωμανούς. Άνδρες και άλογα εγκλωβίστηκαν στα περάσματα, ενώ οι μονάδες έχασαν τη συνοχή τους και υποχώρησαν άτακτα προς την Κόρινθο.

Στον Άγιο Σώστη διακρίθηκε ιδιαίτερα ο Νικηταράς, ο οποίος απέκτησε μετά τις μάχες αυτές το προσωνύμιο «Τουρκοφάγος». Στις επιχειρήσεις συμμετείχαν επίσης σημαντικές μορφές του Αγώνα, όπως ο Δημήτριος Υψηλάντης, ο Παπαφλέσσας, ο Δημήτριος Πλαπούτας και ο Αναγνώστης Τσόκρης.

Δύο ημέρες αργότερα, στο Αγιονόρι, οι υποχωρούσες οθωμανικές δυνάμεις δέχθηκαν νέο ισχυρό πλήγμα.
Μια στρατηγική καμπή για την Επανάσταση
Οι οθωμανικές απώλειες υπολογίζονται σε χιλιάδες, αν και οι αριθμοί διαφέρουν ανάλογα με την ιστορική πηγή. Η στρατιά εγκατέλειψε όπλα, πυρομαχικά, ζώα και μεγάλο μέρος των εφοδίων της.
Η καταστροφή της στρατιάς του Δράμαλη έσωσε την Πελοπόννησο σε μια από τις κρισιμότερες στιγμές του Αγώνα. Η νίκη ενίσχυσε το ηθικό των επαναστατών και καθιέρωσε τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη ως την κυρίαρχη στρατιωτική φυσιογνωμία της Επανάστασης.
Τα Δερβενάκια έμειναν στην Ιστορία ως χαρακτηριστικό παράδειγμα στρατηγικής υπεροχής: ο Κολοκοτρώνης αξιοποίησε το έδαφος, τον χρόνο και τις αδυναμίες του αντιπάλου, μετατρέποντας την αριθμητική μειονεξία των Ελλήνων σε αποφασιστικό πλεονέκτημα.