Στέγνωσε η Ευρώπη: Η ακραία ξηρασία «καίει» την ήπειρο...

Η ακραία ζέστη που ενισχύεται από την κλιματική κρίση αποξηραίνει την Ευρώπη με πρωτοφανή ρυθμό, εντείνοντας τη θερινή ξηρασία σε ολόκληρη ...

Η ακραία ζέστη που ενισχύεται από την κλιματική κρίση αποξηραίνει την Ευρώπη με πρωτοφανή ρυθμό, εντείνοντας τη θερινή ξηρασία σε ολόκληρη την ήπειρο, σύμφωνα με νέα επιστημονική ανάλυση. Οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι οι υψηλές θερμοκρασίες επιταχύνουν την εξάτμιση του νερού από ποτάμια, λίμνες, εδάφη και φυτά, μετατρέποντας την ξηρασία σε ένα φαινόμενο που δεν εξαρτάται πλέον μόνο από τις βροχοπτώσεις.
Οι καύσωνες που έσπασαν κάθε ρεκόρ είχαν ως αποτέλεσμα η καυτή ατμόσφαιρα να εξατμίσει έντονα το νερό από ποτάμια, λίμνες, εδάφη και φυτά συνθήκες που, όπως έδειξε η μελέτη, έγιναν 80 φορές πιο πιθανές λόγω της παγκόσμιας υπερθέρμανσης στη Δυτική Ευρώπη και 40 φορές πιο πιθανές στην Ανατολική Ευρώπη. Το επίπεδο ξηρότητας του εδάφους στη Δύση έγινε πέντε φορές πιο πιθανό λόγω της ρύπανσης από ορυκτά καύσιμα στη Δύση, και 11 φορές πιο πιθανό στην Ανατολή.
Η ξηρασία δεν οφείλεται πλέον μόνο στην έλλειψη βροχής
Παραδοσιακά, οι ξηρασίες συνδέονταν με μειωμένες βροχοπτώσεις. Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ο περασμένος χειμώνας στη δυτική Ευρώπη ήταν ιδιαίτερα βροχερός, γεγονός που αποδεικνύει πως η κλιματική κρίση αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνεται η ξηρασία στην ήπειρο.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η σημερινή ξηρασία στη δυτική Ευρώπη χαρακτηρίζεται ως «ακραία», ενώ σε έναν κόσμο χωρίς την κλιματική κρίση θα κατατασσόταν ως «μέτρια». Η αξιολόγηση καλύπτει την περίοδο έως το τέλος Ιουνίου, δηλαδή πολύ νωρίς μέσα στο καλοκαίρι, ωστόσο οι επιπτώσεις είναι ήδη ιδιαίτερα σοβαρές.
Πολλές χώρες έχουν επιβάλει έκτακτους περιορισμούς στη χρήση νερού, ενώ στο μεγαλύτερο μέρος της νότιας Αγγλίας απαγορεύεται ήδη η χρήση λάστιχου για πότισμα, όπως αναφέρει ο Guardian.
Πυρκαγιές, απώλειες στις καλλιέργειες και προβλήματα στις μεταφορές
Οι συνέπειες της ξηρασίας γίνονται αισθητές σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ισχυρές και φονικές πυρκαγιές έχουν πλήξει την Ισπανία και τη Γαλλία, ενώ οι αγρότες αντιμετωπίζουν από τα πιο ξηρά εδάφη που έχουν καταγραφεί.
Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για απώλειες περίπου 9 εκατομμυρίων τόνων σιτηρών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στη Γαλλία αναμένεται η χειρότερη συγκομιδή καλαμποκιού των τελευταίων 50 ετών, ενώ στη Ρουμανία περισσότερο από ένα εκατομμύριο εκτάρια καλλιεργειών έχουν ήδη χαθεί.
Παράλληλα, η στάθμη πολλών ευρωπαϊκών ποταμών έχει υποχωρήσει σημαντικά, περιορίζοντας τόσο την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας όσο και τη μεταφορά εμπορευμάτων με φορτηγίδες. Ο Ρήνος, στο σημείο του Λόμπιτ στην Ολλανδία, βρίσκεται πλέον χαμηλότερα ακόμη και από τα ελάχιστα επίπεδα που είχαν καταγραφεί κατά το ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι του 1976.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αυτή η κατάσταση ενδέχεται να οδηγήσει σε αυξήσεις στις τιμές τροφίμων και ενέργειας, πλήττοντας περισσότερο τα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα.
Οι επιστήμονες: Η ατμόσφαιρα «διψά» περισσότερο όσο αυξάνεται η θερμοκρασία
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η σύνδεση ανάμεσα στην ανθρωπογενή κλιματική κρίση και την ξήρανση των ευρωπαϊκών καλοκαιριών είναι πλέον ιδιαίτερα ισχυρή.
Ο δρ Ντόμινικ Σουμάχερ από το ETH της Ζυρίχης δήλωσε ότι πλέον παρατηρείται αυξημένη τάση για ασυνήθιστη ξήρανση του εδάφους ήδη από την άνοιξη, πριν ακόμη ξεκινήσει το καλοκαίρι.
Όπως εξήγησε, όσο αυξάνεται η θερμοκρασία, τόσο μεγαλώνει και η «δίψα» της ατμόσφαιρας, η οποία απορροφά την υγρασία από ποτάμια, λίμνες, ταμιευτήρες και εδάφη. Τόνισε ακόμη ότι ο αέρας με ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες αφυδατώνει τα εδάφη πολύ πιο γρήγορα.
Ο ίδιος επισήμανε ότι η ξηρασία του 2026 εμφανίστηκε περίπου δύο μήνες νωρίτερα σε σύγκριση με εκείνη του 2022. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι φετινές συνθήκες δημιουργούν εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο πυρκαγιών στη δυτική Ευρώπη, καθώς ένας σχετικά υγρός χειμώνας και άνοιξη επιτρέπουν την ανάπτυξη περισσότερης βλάστησης, η οποία στη συνέχεια ξηραίνεται και μετατρέπεται σε καύσιμη ύλη.
Προειδοποίηση για ακόμη πιο ακραία καλοκαίρια
Η δρ Μαριάμ Ζαχαρία από το Ιμπίριαλ Κόλετζ του Λονδίνου, μέλος της ερευνητικής ομάδας, χαρακτήρισε ιδιαίτερα ανησυχητικό το γεγονός ότι αυτές οι συνθήκες καταγράφονται ήδη με την παγκόσμια θερμοκρασία αυξημένη κατά 1,4 βαθμούς Κελσίου.
Όπως προειδοποίησε, εάν οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου οδηγήσουν την υπερθέρμανση στους 2,8 βαθμούς Κελσίου, όπως προβλέπεται, οι τόσο έντονες συνθήκες εξάτμισης ενδέχεται να γίνουν διπλάσιες σε συχνότητα. Χωρίς ταχεία και δραστική μείωση των εκπομπών, η Ευρώπη κινδυνεύει να βιώνει ξανά και ξανά εξαιρετικά θερμά και ξηρά καλοκαίρια.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα, Σάιμον Στιλ, δήλωσε ότι η επιδείνωση των ξηρασιών αποτελεί ένα σαφές προειδοποιητικό σήμα πως ο πλανήτης υπερθερμαίνεται. Όπως ανέφερε, όσο η ανθρωπότητα συνεχίζει να καίει μεγάλες ποσότητες άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι ξηρασίες που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή θα γίνονται ολοένα πιο σοβαρές και πιο δαπανηρές τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις οικονομίες, επισημαίνοντας ότι η ταχύτερη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποτελεί τη βασική λύση.
Η μελέτη και τα ανησυχητικά συμπεράσματα
Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε από την κοινοπραξία επιστημόνων World Weather Attribution (WWA), η οποία χρησιμοποίησε επιστημονικές μεθόδους αξιολογημένες από ομοτίμους για να εξετάσει την ξηρασία στη δυτική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και της Ιταλίας, κατά το διάστημα Απριλίου έως Ιουνίου.
Για την ανατολική Ευρώπη, όπου οι μειωμένες βροχοπτώσεις διαρκούν ήδη έναν χρόνο, η ανάλυση κάλυψε τους τελευταίους 12 μήνες σε 15 χώρες, από το Βέλγιο έως την Εσθονία.
Οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα παρατηρήσεων και κλιματικά μοντέλα, συγκρίνοντας τις σημερινές συνθήκες σε έναν πλανήτη θερμότερο κατά 1,4 βαθμούς Κελσίου με εκείνες ενός κόσμου χωρίς αυτή την ανθρωπογενή υπερθέρμανση. Το συμπέρασμά τους είναι ότι και στις δύο περιοχές που εξετάστηκαν, η ανθρώπινη παρέμβαση μέσω της κλιματικής αλλαγής έκανε την ξηρασία του 2026 σημαντικά πιο σοβαρή.
Παράλληλα, προηγούμενη μελέτη της ίδιας ομάδας είχε καταλήξει ότι ο καύσωνας στα τέλη Ιουνίου ήταν ο ισχυρότερος που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ευρώπη και δεν θα μπορούσε να είχε συμβεί χωρίς την κλιματική κρίση. Υπολογίζεται ότι περίπου 20.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας των υψηλών θερμοκρασιών, εκ των οποίων περίπου 2.200 στην Αγγλία και την Ουαλία. Επιπλέον, ξεχωριστή μελέτη που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη εκτίμησε ότι μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο οι χαμένες ώρες εργασίας λόγω της ζέστης κόστισαν στην οικονομία περισσότερο από 1 δισεκατομμύριο λίρες.
Ο Τομ Λάνκαστερ από τη βρετανική Μονάδα Πληροφόρησης για την Ενέργεια και το Κλίμα δήλωσε ότι τα φετινά κύματα καύσωνα αποτελούν μια ισχυρή υπενθύμιση πως η κλιματική αλλαγή είναι πρόβλημα του παρόντος και όχι του μέλλοντος, επηρεάζοντας ακόμη και τη διασφάλιση επαρκών και ασφαλών αποθεμάτων νερού για πόση και γεωργία.
Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Εθνικής Ομάδας Ξηρασίας της Αγγλίας, Χέλεν Γουέικχαμ, σημείωσε ότι ο ξηρός καιρός μειώνει τα διαθέσιμα αποθέματα νερού, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν ταυτόχρονα την κατανάλωση, χαρακτηρίζοντας αυτόν τον συνδυασμό ιδιαίτερα δύσκολο.