"Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ θεολογία (και η αποϊεροποίηση) του επιτελικού κράτους..."

Manos Lambrakis Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μας ενημερώνουν τα σχετικά ρεπορτάζ, «παρακολούθησε τη Θεία Λειτουργία» για την Κοίμηση της Θεοτόκου....

Manos Lambrakis
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μας ενημερώνουν τα σχετικά ρεπορτάζ, «παρακολούθησε τη Θεία Λειτουργία» για την Κοίμηση της Θεοτόκου.
Σπάνια ένα δημοσιογραφικό ρήμα υπήρξε τόσο ακριβές πολιτικά.
Βέβαια την Θεία Λειτουργία δεν την παρακολουθείς.
Μετέχεις.
Και η μετοχή του πιστού έχει συγκεκριμένο ευχαριστιακό προορισμό: «Μετὰ φόβου Θεοῦ, πίστεως καὶ ἀγάπης προσέλθετε».
Παρακολουθείς μια παράσταση, μια τελετή, μια παρέλαση, ενδεχομένως και μια δημοσκόπηση.
Η Εκκλησία όμως δεν συγκεντρώνεται για να προσφέρει θρησκευτικό θέαμα στους επισήμους της πρώτης σειράς.
Δεν με απασχολεί καθόλου αν ο πρωθυπουργός πιστεύει, πόσο πιστεύει ή πώς πιστεύει.
Αυτά ανήκουν απολύτως στον ίδιο.
Πολιτικό αντικείμενο είναι κάτι διαφορετικό: η συστηματική ικανότητα του μητσοτακικού επικοινωνιακού συστήματος να προσλαμβάνει κάθε θεσμό, σύμβολο και συλλογική αναφορά της χώρας, να τα απογυμνώνει από το ιδιαίτερο περιεχόμενό τους και να τα επιστρέφει στην κοινωνία ως φόντο της κυβερνητικής εικόνας. Ακρόπολη, Ένοπλες Δυνάμεις, Εκκλησία, εθνικές επέτειοι, φυσικές καταστροφές: διαφορετικά πεδία, μία πάντοτε σκηνοθεσία.
Στο κέντρο η εξουσία, γύρω της η Ελλάδα ως ντεκόρ.
Έτσι και σήμερα.
Μετά την «παρακολούθηση» της Λειτουργίας ακολούθησε το πρωθυπουργικό μήνυμα: αναστοχασμός, δύναμη, δυσκολίες, πυρκαγιές, ευχές.
Προφανώς οι πυρκαγιές είναι τραγική πραγματικότητα και αυτονόητο αντικείμενο κυβερνητικής ευθύνης.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται και η ειρωνεία: οι πυρκαγιές απαιτούν κυβέρνηση, επιχειρησιακή επάρκεια, πρόληψη, λογοδοσία. Δεν απαιτούν την Κοίμηση της Θεοτόκου για να αποκτήσουν επικοινωνιακό πρόλογο.
Σήμερα η Εκκλησία δεν εορτάζει ούτε την «ανθεκτικότητα» ούτε την «ελπίδα απέναντι στις δυσκολίες».
Εορτάζει κάτι πολύ πιο απαιτητικό και πολύ λιγότερο αξιοποιήσιμο από ένα πρωθυπουργικό γραφείο: «Νενίκηνται τῆς φύσεως οἱ ὅροι ἐν σοὶ, Παρθένε ἄχραντε».
Η Κοίμηση είναι εσχατολογική διακήρυξη ότι ο θάνατος δεν αποτελεί κανονικότητα προς διαχείριση αλλά εχθρό προς κατάργηση, ότι η φθορά δεν διαθέτει την τελευταία λέξη πάνω στο ανθρώπινο σώμα.
Δεν είναι θερινό σεμινάριο θετικής σκέψης ούτε θρησκευτική εκδοχή κυβερνητικού motivational speech.
Αλλά εδώ ακριβώς συναντούμε την πολιτική θεολογία του επιτελικού κράτους στην καθαρότερη μορφή της.
Επιθυμεί την Εκκλησία ως εικόνα, όχι ως λόγο. Τον ναό ως φόντο, την εορτή ως ημερομηνία, την Παναγία ως πολιτισμικά αναγνωρίσιμο σημείο, τον Δεκαπενταύγουστο ως ασφαλές απόθεμα συλλογικού συναισθήματος.
Το θεολογικό περιεχόμενο μπορεί να αφαιρεθεί χωρίς ιδιαίτερη απώλεια, ακριβώς επειδή δεν ήταν αυτό που χρειαζόταν εξαρχής.
Χρειαζόταν η αναγνωρισιμότητα του συμβόλου.
Αυτή είναι άλλωστε μία από τις πιο συνεπείς κατακτήσεις της σημερινής εξουσίας: δεν χρειάζεται να συγκρουστεί με τους θεσμούς για να τους αδειάσει.
Τους τιμά, φωτογραφίζεται μαζί τους, τους απευθύνει χαιρετισμούς, τους εντάσσει στο πρόγραμμα και κατόπιν τους μεταφράζει στη μόνη γλώσσα που αναγνωρίζει ως πραγματικά δεσμευτική, τη γλώσσα της επικοινωνιακής χρησιμότητας.
Η αποϊεροποίηση εδώ δεν έρχεται με επίθεση.
Έρχεται με δελτίο Τύπου.
Γι’ αυτό θα κρατούσα τελικά το «παρακολούθησε».
Είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθεί καλύτερο ρήμα για μια εξουσία που έχει αναγάγει την παρουσία σε πολιτική μέθοδο. Παρακολουθεί τη Λειτουργία, παρακολουθεί την κοινωνία, παρακολουθεί τις κρίσεις, παρακολουθεί τις συνέπειες της ίδιας της πολιτικής της και κατόπιν εκδίδει μήνυμα γι’ αυτές.
Μόνο που κάποτε η πολιτική δεν κρινόταν από το αν ήταν παρούσα όταν συνέβαιναν τα πράγματα.
Κρινόταν από το τι έκανε γι’ αυτά.