H εικόνα ενός Αγίου στον τοίχο...

Manos Lambrakis Έχουμε φτάσει τις τελευταίες μέρες λόγω της παράνομης κλινικής στο Κολωνάκι στην οποία κατέληξε ο Γιώργος Μαζωνάκης, σε ένα ...

Manos Lambrakis
Έχουμε φτάσει τις τελευταίες μέρες λόγω της παράνομης κλινικής στο Κολωνάκι στην οποία κατέληξε ο Γιώργος Μαζωνάκης, σε ένα παράξενο σημείο πολιτισμικής αμορφωσιάς: να θεωρούμε την εικόνα ενός Αγίου στον τοίχο σοβαρότερο τεκμήριο για έναν γιατρό από τον τρόπο με τον οποίο ασκεί την Ιατρική. «Μπήκα, είδα Παναγία, δεν ξαναπήγα».
Εντυπωσιακό ως προσωπική εξομολόγηση, ασήμαντο ως κρίση περί επιστήμης.
Η επιστημονική επάρκεια κρίνεται από γνώση, μέθοδο, τεκμηρίωση, κλινική κρίση, δυνατότητα ελέγχου και λογοδοσία απέναντι στα δεδομένα.
Πουθενά σε αυτή τη διαδικασία δεν προβλέπεται εξέταση του τοίχου.
Και υπάρχει λόγος: η επιστήμη ελέγχει προτάσεις για τον κόσμο με τα εργαλεία της, δεν πιστοποιεί την κοσμοθεωρία εκείνου που τα χρησιμοποιεί.
Η απαίτηση να εξαφανιστεί προηγουμένως κάθε θρησκευτικό σημείο για να αισθανθούμε ασφαλείς δεν είναι αυστηρότερη επιστήμη.
Είναι απλώς μια άλλη πίστη, με εξαιρετικά υψηλή ιδέα για τον εαυτό της.
Η κρίσιμη διάκριση είναι απλούστερη και πολύ αυστηρότερη.
Η πίστη γίνεται επιστημονικά προβληματική μόνο τη στιγμή που διεκδικεί να υποκαταστήσει την επιστημονική μέθοδο μέσα στο πεδίο όπου αυτή οφείλει να λειτουργεί.
Αν ο γιατρός αντικαταστήσει τη διάγνωση με προσευχή, την τεκμηριωμένη θεραπεία με θαυματουργική υπόσχεση ή τα κλινικά δεδομένα με θρησκευτική βεβαιότητα, τότε δεν έχουμε πρόβλημα επειδή πιστεύει, αλλά επειδή παύει να ασκεί σωστά την Ιατρική.
Αν, αντιθέτως, εφαρμόζει πλήρως όσα απαιτεί η επιστήμη και συγχρόνως προσεύχεται ή έχει μια εικόνα απέναντι από το γραφείο του, καμία επιστημολογική αντίφαση δεν έχει παραχθεί.
Η επιστήμη είναι μέθοδος γνώσης, όχι πλήρης θεωρία περί του νοήματος της πραγματικότητας.
Η μετατροπή της σε τέτοια θεωρία έχει μάλιστα όνομα: επιστημονισμός.
Και ο επιστημονισμός δεν είναι περισσότερη επιστήμη.
Είναι φιλοσοφική θέση που συχνά ξεχνά να συστηθεί ως τέτοια.
Το «βλέπω Άγιο και φεύγω» είναι περισσότερο αποκαλυπτικό για εκείνον που φεύγει παρά για εκείνον που έχει τον Άγιο. Μπερδεύει ένα θρησκευτικό σημείο με μια επιστημονική πρόταση και κατόπιν συγχαίρει τον εαυτό του επειδή την απέρριψε χωρίς καν να του έχει διατυπωθεί.
Φυσικά καθένας επιλέγει τον γιατρό του με όποιο κριτήριο επιθυμεί, ακόμη και με βάση τη διακόσμηση.
Ας μη βαφτίζουμε όμως αυτή την αισθητική ή ιδεολογική δυσανεξία «ορθολογισμό».
Ο ορθολογισμός είναι απαιτητικότερος: ζητά να γνωρίζεις ποια συμπεράσματα επιτρέπουν τα δεδομένα σου και ποια όχι.
Και από μια εικόνα της Παναγίας στον τοίχο ενός ιατρείου, το μόνο ασφαλές συμπέρασμα είναι εξαιρετικά πεζό: στον τοίχο υπάρχει μια εικόνα της Παναγίας.
Όλα τα υπόλοιπα τα έφερε μαζί του ο επισκέπτης.