Τρία χρόνια από την 7η Οκτωβρίου: Η ημέρα που πάγωσε το Ισραήλ και άλλαξε τη Μέση Ανατολή

Η 7η Οκτωβρίου 2023 αποτέλεσε την αφετηρία μιας αλυσιδωτής αντίδρασης που κατέρριψε γεωπολιτικά δεδομένα δεκαετιών. Η αιφνιδιαστική επίθεση ...

Η 7η Οκτωβρίου 2023 αποτέλεσε την αφετηρία μιας αλυσιδωτής αντίδρασης που κατέρριψε γεωπολιτικά δεδομένα δεκαετιών. Η αιφνιδιαστική επίθεση της Χαμάς δε συνιστούσε μόνο την πιο πολύνεκρη ημέρα στην ιστορία του Ισραήλ, αλλά και την απόλυτη κατάρρευση της στρατηγικής αποτροπής του.

Τρία χρόνια μετά, το βαθύ εθνικό τραύμα έχει ωθήσει το Ισραήλ να εγκαταλείψει την πολιτική του περιορισμού των κρίσεων, υιοθετώντας μια αυστηρή λογική προληπτικής εξουδετέρωσης κάθε απειλής.
















Η κατάρρευση του δόγματος ασφαλείας
Η Μέση Ανατολή της 6ης Οκτωβρίου 2023, όπου το Ισραήλ θεωρούσε ότι η Χαμάς μπορούσε να ελεγχθεί μέσω τεχνολογίας και αποτροπής, έπαψε να υπάρχει μέσα σε λίγες ώρες.

Το πρωί της 7ης Οκτωβρίου, η μαζική εισβολή παλαιστινιακών οργανώσεων στο ισραηλινό έδαφος άφησε πίσω της 1.200 νεκρούς και 251 ομήρους, ενώ οδήγησε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο στην έκδοση ενταλμάτων σύλληψης για εγκλήματα πολέμου.


Για το Ισραήλ, η επίθεση δεν αποτέλεσε απλώς την πιο πολύνεκρη ημέρα της ιστορίας του, αλλά την απόλυτη κατάρρευση μιας ολόκληρης αντίληψης εθνικής ασφάλειας. Ο υπερσύγχρονος φράχτης και τα συστήμ
Τρία χρόνια μετά, το εθνικό τραύμα παραμένει η βασική κινητήριος δύναμη της ισραηλινής πολιτικής, έχοντας αντικαταστήσει τη λογική της αποτροπής με ένα δόγμα προληπτικών, σαρωτικών χτυπημάτων κατά οποιασδήποτε πιθανής απειλής.

Η ισοπέδωση της Γάζας και το διεθνές ρήγμα
Η άμεση κήρυξη πολέμου από την κυβέρνηση Νετανιάχου οδήγησε στη χερσαία επιχείρηση της 27ης Οκτωβρίου 2023, μετατρέποντας τη Γάζα σε ένα από τα πιο αιματηρά πεδία αστικού πολέμου. Παρά την εβδομαδιαία ανακωχή του Νοεμβρίου που επέτρεψε την απελευθέρωση 100 ομήρων, η σύγκρουση συνεχίστηκε ανελέητα.

Μέχρι το 2026, περισσότεροι από 74.000 Παλαιστίνιοι είχαν χάσει τη ζωή τους, πάνω από ένα εκατομμύριο βρίσκονταν σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια, και το κόστος ανοικοδόμησης ξεπερνούσε τα 70 δισεκατομμύρια δολάρια. Το σχέδιο εκεχειρίας του Ντόναλντ Τραμπ τον Οκτώβριο του 2025 εξασφάλισε την επιστροφή των τελευταίων ομήρων, όμως δεν έφερε πολιτική λύση, με το Ισραήλ να διατηρεί τον έλεγχο των δύο τρίτων της Λωρίδας.
Παράλληλα, η ανθρωπιστική κρίση προκάλεσε βαθύ διεθνές ρήγμα. Η Χάγη εξέδωσε προσωρινά μέτρα και εντάλματα σύλληψης κατά της ισραηλινής ηγεσίας, ενώ παραδοσιακοί δυτικοί σύμμαχοι προχώρησαν στην ιστορική αναγνώριση του Παλαιστινιακού κράτους.

Η αποδόμηση του «άξονα της Αντίστασης»
Ο πόλεμος έλαβε άμεσα περιφερειακά χαρακτηριστικά, ξεκινώντας από την εμπλοκή της Χεζμπολάχ στις 8 Οκτωβρίου και τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, οι οποίες εκτίναξαν τα κόστη της παγκόσμιας ναυτιλίας.
Ωστόσο, η ισραηλινή απάντηση υπήρξε καταλυτική για το δίκτυο επιρροής του Ιράν. Τον Ιούλιο του 2024 δολοφονήθηκε ο ηγέτης της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια μέσα στην Τεχεράνη, ενώ τον Σεπτέμβριο η Χεζμπολάχ δέχθηκε το πιο συντριπτικό πλήγμα της ιστορίας της. Μετά την ταυτόχρονη έκρηξη χιλιάδων βομβητών, οι ισραηλινές δυνάμεις εξόντωσαν τον επί τρεις δεκαετίες ηγέτη της οργάνωσης, Χασάν Νασράλα, στα προάστια της Βηρυτού. Το τελειωτικό χτύπημα στην ιρανική περιφερειακή αρχιτεκτονική ήρθε τον Δεκέμβριο του 2024, όταν η κατάρρευση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία διέκοψε οριστικά τον κρίσιμο χερσαίο διάδρομο ανεφοδιασμού από την Τεχεράνη προς τον Λίβανο.

Από τον πόλεμο των σκιών στην άμεση σύγκρουση
Για δεκαετίες, Ισραήλ και Ιράν απέφευγαν την ανοιχτή σύγκρουση. Το ταμπού αυτό έσπασε οριστικά την άνοιξη του 2024 με τις πρώτες απευθείας ανταλλαγές πυραυλικών χτυπημάτων. Τον Ιούνιο του 2025 διεξήχθη ο πρώτος παρατεταμένος, άμεσος πόλεμος, όπου το Ισραήλ, με την υποστήριξη αμερικανικών βομβαρδιστικών, έπληξε καίριες ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντό και το Νατάνζ. Το αδιανόητο συνέβη στις 28 Φεβρουαρίου 2026, όταν μια μαζική αμερικανοϊσραηλινή επίθεση οδήγησε στον θάνατο τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Η ιρανική απάντηση έβαλε στο στόχαστρο αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο και μετέτρεψε τα Στενά του Ορμούζ σε ενεργό πολεμικό μέτωπο, παρασύροντας την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου και ωθώντας τις προβλέψεις της τιμής του Brent κοντά στα 100 δολάρια.


Ο νέος χάρτης της Μέσης Ανατολής
Τρία χρόνια μετά την αιφνιδιαστική επίθεση στα νότια σύνορα του Ισραήλ, η Μέση Ανατολή έχει αλλάξει ριζικά. Η στρατηγική των πολέμων δι’ αντιπροσώπων ανήκει στο παρελθόν, έχοντας αντικατασταθεί από την απευθείας σύγκρουση των μεγαλύτερων στρατιωτικών δυνάμεων. Το Ισραήλ απέδειξε την αδιαμφισβήτητη επιχειρησιακή του ανωτερότητα, αλλά το τίμημα ήταν βαρύ, με περισσότερους από 1.300 νεκρούς από τις δυνάμεις ασφαλείας του και μια κοινωνία που αναζητά ακόμη απαντήσεις για την τεράστια αποτυχία του 2023.
Μια σύγκρουση που ξεκίνησε για τον έλεγχο μιας λωρίδας γης 40 χιλιομέτρων, έφτασε τελικά να καθορίζει τις παγκόσμιες θαλάσσιες οδούς, τις ενεργειακές αγορές και τις πολιτικές ισορροπίες σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο.
Η ανακοίνωση του ΥΠΕΞ
«Συμπληρώνονται τρία χρόνια από την ειδεχθή τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς κατά του Ισραήλ που είχε ως τραγικό απολογισμό την απώλεια εκατοντάδων αμάχων και πυροδότησε μια επικίνδυνη αλυσίδα κλιμάκωσης με σοβαρές επιπτώσεις για την ειρήνη και σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής.
Η επιστροφή των ομήρων αποτέλεσε πηγή ανακούφισης και σηματοδότησε ένα καθοριστικό βήμα προς την επίτευξη μιας βιώσιμης διευθέτησης. Επιτακτική παραμένει η ανάγκη για την εδραίωση μόνιμης εκεχειρίας και την πλήρη εφαρμογή της δεύτερης φάσης του Σχεδίου Ειρήνης των 20 σημείων για τη Γάζα.
Η Ελλάδα υποστηρίζει όλες τις ανθρωπιστικές πρωτοβουλίες καθώς και την επανεκκίνηση της πολιτικής διαδικασίας προς την κατεύθυνση της λύσης των δύο κρατών και της ασφάλειας του Ισραήλ, ως της μόνης βιώσιμης οδού για την επίτευξη διαρκούς ειρήνης στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου και τα σχετικά Ψηφίσματα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.»