Ισπανία: Το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα απειλεί να ανατρέψει την προεκλογική πορεία του Σάντσεθ...

Ένα πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα κοντά στην ισπανική πόλη Τολέδο έχει προκαλέσει νέα ερωτήματα σχετικά με τη διαχείριση των δημόσιων υπ...

Ένα πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα κοντά στην ισπανική πόλη Τολέδο έχει προκαλέσει νέα ερωτήματα σχετικά με τη διαχείριση των δημόσιων υποδομών από τον πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ, λίγες εβδομάδες πριν από τις πρόωρες εκλογές.
Τα αίτια του δυστυχήματος της Τετάρτης, στο οποίο έχασαν τη ζωή τους τουλάχιστον 68 άνθρωποι, δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί. Ωστόσο, η τραγωδία σημειώνεται λιγότερο από έναν χρόνο μετά από ένα ακόμη πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα κοντά στην πόλη Αδαμούθ, στη νότια Ισπανία. Εκείνη η καταστροφή αποδόθηκε στην ανεπαρκή συντήρηση και ενέτεινε τον έλεγχο του ισπανικού σιδηροδρομικού δικτύου, καθώς και της συνολικής διαχείρισης των δημόσιων υπηρεσιών από την αριστερή κυβέρνηση.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο ηγέτης των Σοσιαλιστών, Σάντσεθ, φαινόταν να κερδίζει έδαφος έναντι του επικεφαλής του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, προβάλλοντας το προσωπικό του χάρισμα και επικεντρώνοντας την προεκλογική του εκστρατεία στη στέγαση και σε άλλα κοινωνικά ζητήματα ενόψει της ψηφοφορίας της 29ης Νοεμβρίου.
Ωστόσο, το σιδηροδρομικό δυστύχημα της Τετάρτης έπληξε αυτή τη φαινομενική δυναμική, στρέφοντας την προσοχή στο ιστορικό του Σάντσεθ όσον αφορά τις δημόσιες υπηρεσίες και τη διαχείριση κρίσεων, ενώ υπονόμευσε τον ισχυρισμό του ότι η σημερινή κυβέρνηση βελτιώνει τη ζωή των απλών Ισπανών.
"Η Ισπανία έχει δικαίωμα να γνωρίζει τι συμβαίνει με τις υποδομές της", δήλωσε την Τετάρτη ο Φεϊχόο, επιμένοντας ότι το δυστύχημα απαιτεί "άμεση κυβερνητική έρευνα, καθώς και δικαστική έρευνα, με όλους τους διαθέσιμους πόρους και χωρίς παρεμβάσεις".
Η δεξιά αντιπολίτευση, η οποία, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, θα μπορούσε να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία και να αναλάβει την εξουσία μετά τις εκλογές, αντέδρασε στην τραγωδία με διαφορετικούς τρόπους.
Ενώ ο Φεϊχόο αρχικά απηύθυνε έκκληση για "σύνεση και σεβασμό", το Λαϊκό Κόμμα (PP) υιοθέτησε αργότερα την Τετάρτη πιο συγκρουσιακή στάση, δημοσιεύοντας ένα μήνυμα στο X που έγραφε: "ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ".
Το ακροδεξιό κόμμα Vox εξαπέλυσε αμέσως επίθεση, δεσμευόμενο να καταστήσει την κυβέρνηση νομικά υπόλογη για το δυστύχημα και κατηγορώντας την για την "υποβάθμιση των υποδομών και των θεσμών".
Οι διαφορετικές αντιδράσεις υποδηλώνουν τον τρόπο με τον οποίο τα δύο κόμματα θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να μετατρέψουν την καταστροφή σε ευρύτερη καταδίκη της κυβέρνησης Σάντσεθ: το PP επιδεικνύοντας αυτοσυγκράτηση, προκειμένου να προσελκύσει κεντρώους ψηφοφόρους, και το Vox προσεγγίζοντας ψηφοφόρους της ακροδεξιάς μέσω μιας ευθείας επίθεσης στην κυβέρνηση. Και τα δύο κόμματα έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να κυβερνήσουν από κοινού, εάν το καταστήσουν αναγκαίο τα εκλογικά αποτελέσματα.
Σοσιαλιστής βουλευτής, ο οποίος ζήτησε να διατηρηθεί η ανωνυμία του ώστε να μιλήσει ελεύθερα, δήλωσε στο Politico ότι το δυστύχημα "ανατρέπει αναπόφευκτα την προεκλογική εκστρατεία και αποτελεί πλήγμα για τον Σάντσεθ".
"Αλλάζει τη συζήτηση και, φυσικά, η αντιπολίτευση θα το εκμεταλλευτεί, όπως ακριβώς εκμεταλλεύτηκε και το δυστύχημα στην Αδαμούθ", πρόσθεσε ο βουλευτής.
Εθνική υπερηφάνεια, δημόσια δυσπιστία
Το δυστύχημα της Τετάρτης αναμένεται να εντείνει τον έλεγχο της κυβέρνησης, καθώς τα ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια, την αξιοπιστία και τις δημόσιες επενδύσεις απειλούν να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη σε ένα δίκτυο που επί μακρόν θεωρούνταν σύμβολο του τεχνολογικού μετασχηματισμού της Ισπανίας.
Όταν το 1992 έφτασε στην Ισπανία ο σιδηρόδρομος υψηλής ταχύτητας, άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο οι Ισπανοί "αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους... Ένα ισχυρό σύμβολο ότι η Ισπανία αναπτυσσόταν, ενσωματωνόταν στην Ευρώπη και διέθετε σύγχρονη τεχνολογία", δήλωσε ο Ραμόν Γκονσάλες Φερίς, Ισπανός δημοσιογράφος και αναλυτής, ο οποίος έχει γράψει για τη θέση του σιδηροδρόμου στην εθνική ταυτότητα της χώρας.
Ωστόσο, έως το 2015, η εικόνα είχε αρχίσει να αλλάζει.
"Παρόλο που η οικονομία άρχισε και πάλι να αναπτύσσεται, οι επενδύσεις στις μεταφορικές υποδομές έπαψαν να αποτελούν προτεραιότητα", δήλωσε.
Ο Γκονσάλες Φερίς ανέφερε ότι η επιδείνωση του σιδηροδρομικού δικτύου αντανακλούσε "μια παρόμοια παρακμή και άλλων πραγμάτων που λειτουργούσαν καλά στην Ισπανία", όπως "το ηλεκτρικό δίκτυο —η Ισπανία υπέστη γενικευμένη διακοπή ηλεκτροδότησης τον Απρίλιο του 2025— ή το σύστημα υγείας".
Μετά την τραγωδία στην Αδαμούθ τον Ιανουάριο, ο Σάντσεθ δεσμεύτηκε να "αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη" στο δίκτυο. Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η εμπιστοσύνη στους ισπανικούς σιδηροδρόμους εξακολουθεί να έχει κλονιστεί και ότι η τραγωδία συνέβαλε στην υπονόμευση της μακροχρόνιας πεποίθησης των Ισπανών ότι, ακόμη και εν μέσω πολιτικής αναταραχής, οι δημόσιες υπηρεσίες της χώρας εξακολουθούν να λειτουργούν.
"Αυτό το δυστύχημα δείχνει ότι, αν αυτό ίσχυε ποτέ, πλέον δεν ισχύει", δήλωσε ο Γκονσάλες Φερίς. "Όταν οι κυβερνήσεις παραμελούν πράγματα, αυτό που συχνά ακολουθεί είναι η υποβάθμιση της ποιότητας και, ορισμένες φορές, ακόμη και μια τραγωδία".
Η συντηρητική αντιπολίτευση της Ισπανίας έσπευσε να αξιοποιήσει τη δυσαρέσκεια, με το Λαϊκό Κόμμα του Φεϊχόο να καταδικάζει αυτό που αποκαλεί "προοδευτική επιδείνωση" του ισπανικού σιδηροδρομικού συστήματος και να επιρρίπτει ευθύνες στην κυβέρνηση.
Ο υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, δήλωσε την Τετάρτη ότι τα αρχικά ευρήματα υποδεικνύουν πως ένας υπάλληλος του εθνικού σιδηροδρομικού κέντρου ελέγχου στη Μαδρίτη είχε δώσει, "ανεξήγητα", εντολή σε έναν συρμό υψηλής ταχύτητας να συνεχίσει την πορεία του σε γραμμή όπου είχε ακινητοποιηθεί άλλος συρμός.
Μιλώντας από τον τόπο του δυστυχήματος, ο Σάντσεθ δήλωσε ότι είναι "απαράδεκτο μια χώρα όπως η Ισπανία να υφίσταται δύο σιδηροδρομικά δυστυχήματα υψηλής ταχύτητας μέσα στο ίδιο έτος" και δεσμεύτηκε να "δράσει αποφασιστικά", εάν αποδειχθεί ότι η σύγκρουση προκλήθηκε από "αστοχίες του συστήματος".
Η κρατική σιδηροδρομική εταιρεία Renfe ανέστειλε το βράδυ της Τετάρτης την πώληση εισιτηρίων για τον διάδρομο υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης–Ανδαλουσίας έως τον Δεκέμβριο, αναδεικνύοντας την έκταση της αναστάτωσης σε μια ζωτικής σημασίας σιδηροδρομική σύνδεση μεταξύ της πρωτεύουσας και της νότιας Ισπανίας, την οποία χρησιμοποιούν εκατομμύρια επιβάτες κάθε χρόνο.
Από τη δυναμική στην προσπάθεια περιορισμού της ζημιάς
Η τραγωδία της Τετάρτης σημειώνεται σε μια κρίσιμη στιγμή για τον Σάντσεθ, οι πιθανότητες του οποίου να παραμείνει στην εξουσία είχαν ήδη περιοριστεί λόγω της κατάρρευσης μιας ακροαριστερής πολιτικής παράταξης, την υποστήριξη της οποίας θα χρειαζόταν για να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Σοσιαλιστής ηγέτης φαινόταν να κερδίζει έδαφος έναντι του συντηρητικού αντιπάλου του, Φεϊχόο.
Ο επικεφαλής του PP είχε προκαλέσει ανησυχία στους κεντρώους ψηφοφόρους, υιοθετώντας το ενδεχόμενο να κυβερνήσει σε συνεργασία με το ακροδεξιό Vox και υποστηρίζοντας αλλαγές στη νομοθεσία για τις αμβλώσεις και σε άλλες κοινωνικές πολιτικές.
Παράλληλα, αναγκάστηκε να καθησυχάσει τους συνταξιούχους, μια κρίσιμη εκλογική ομάδα, μετά τις αμφισβητήσεις στελεχών του κόμματός του σχετικά με τη βιωσιμότητα του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας.
Ο Σάντσεθ, από την πλευρά του, είχε στρέψει την προεκλογική εκστρατεία σε πεδία που τον ευνοούσαν περισσότερο, εστιάζοντας στη στέγαση και σε άλλα κοινωνικά ζητήματα, ενώ ταυτόχρονα αντιπαρέβαλλε το δικό του προφίλ με τη σοβαρή και λιγότερο επικοινωνιακή παρουσία του Φεϊχόο.
Ακόμη και επικριτές του άρχισαν να εκτιμούν ότι το κόμμα του θα μπορούσε να τερματίσει πρώτο σε ψήφους, αν και χωρίς να εξασφαλίσει αρκετές έδρες ώστε να κυβερνήσει αυτοδύναμα.
Ωστόσο, το δυστύχημα ανέτρεψε ουσιαστικά τα δεδομένα της εκλογικής αναμέτρησης.
"Η προεκλογική εκστρατεία πήγαινε πραγματικά πολύ καλά", δήλωσε ένας δεύτερος Σοσιαλιστής βουλευτής. "Αυτός είναι ο απρόβλεπτος παράγοντας που δεν είχαμε δει να έρχεται".