H κρίση στα καύσιμα «καίει» πρατήρια και καταναλωτές

Μεγάλες πληγές οι υψηλές τιμές βενζινης, η νοθεία και το λαθρεμπόριο. Ο κλάδος είχε ζημιές ύψους 46 εκατ. ευρώ, την ίδια ώρα που το λαθρ...

Μεγάλες πληγές οι υψηλές τιμές βενζινης, η νοθεία και το λαθρεμπόριο. Ο κλάδος είχε ζημιές ύψους 46 εκατ. ευρώ, την ίδια ώρα που το λαθρεμπόριο αγγίζει τα 250-400 εκατ. ευρώ ετησίως στο πετρέλαιο κίνησης και τα 50-100 εκατ. ευρώ στη βενζίνη.

Αισθητές είναι πλέον οι επιπτώσεις της τριετούς οικονομικής κρίσης στον ευρύτερο κλάδο των καυσίμων, με σχεδόν όλες τις εταιρείες της λιανικής να εμφανίζουν ζημιές, τα περισσότερα πρατήρια να αντιμετωπίζουν το… φάσμα του λουκέτου και τους Ελληνες καταναλωτές να συνεχίζουν να πληρώνουν… πανάκριβα τα καύσιμα, ελέω υψηλής φορολογίας αλλά και αδυναμίας του κράτους να πατάξει τα φαινόμενα εκτεταμένης νοθείας και λαθρεμπορίου στην αγορά.
Ξεκινώντας από την εμπορία, σύμφωνα με στοιχεία του ΣΕΕΠΕ (Συνδέσμου Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών Ελλάδος), όλες οι εταιρείες καταγράφουν ζημιογόνα αποτελέσματα, ενώ οι πωλήσεις είναι χαμηλότερες μέχρι και 30% σε σχέση με τα επίπεδα προ κρίσης (2009).
Μάλιστα, σε επίπεδο καταναλώσεων, η αγορά έχει επιστρέψει σε επίπεδα του… 2003 και σε επίπεδο περιθωρίων κέρδους στο 2000! Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του ΙΟΒΕ, το 2011 ο όγκος των πωλήσεων υποχώρησε σε ποσοστό 5,1%, μετά τη μείωση κατά 12,6% το 2010. Παράλληλα, ο κλάδος παρέμεινε σε αρνητικό πρόσημο εμφανίζοντας ζημιές ύψους 46 εκατ. ευρώ, όσες περίπου δηλαδή και το 2010.
Υπολειτουργούν
Σε ό,τι αφορά στα βενζινάδικα, ενώ πριν από το ξέσπασμα της κρίσης ο αριθμός τους ξεπερνούσε τα 8.000, σήμερα εκτιμάται ότι βρίσκονται σε λειτουργία περίπου 6.200 πρατήρια -εκ των οποίων τα περισσότερα υπολειτουργούν- ενώ οι προβλέψεις του ΣΕΕΠΕ κάνουν λόγο για υποχώρηση στα 5.000 μέχρι τα μέσα του επόμενου χρόνου.
Αναφορικά με τις τιμές των καυσίμων, όπως προκύπτει από στοιχεία της ΕΕ για τις 9/10, η Ελλάδα εμφανίζει την πέμπτη υψηλότερη τελική τιμή στην αμόλυβδη, πίσω μόνο από την Ολλανδία, την Ιταλία, τη Δανία και την Πορτογαλία.
Πρόσφατη μελέτη του Δημήτρη Μαρδά, καθηγητή του τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ, δείχνει ότι το 54,2% της συνολικής λιανικής τιμής της βενζίνης αφορά φόρους και τέλη, το 37,5% την τιμή του διυλιστηρίου και το 8,3% το κέρδος του χονδρεμπορίου-λιανεμπορίου.
Μεγαλύτερη επιβάρυνση από τους φόρους και τους δασμούς αποδίδει ο ΣΕΕΠΕ (58,23%), ο οποίος προσδιορίζει το συνολικό περιθώριο κέρδους για την εταιρεία εμπορίας και τον πρατηριούχο μόλις στο 4,16%. Την προηγούμενη εβδομάδα το υπουργείο Εργασίας ανακοίνωσε ότι προωθείται άμεσα η κατάργηση της εισφοράς υπέρ του Ταμείου Επικουρικής Ασφάλισης Πρατηριούχων Υγρών Καυσίμων (ΤΕΑΠΥΚ), η οποία ανέρχεται σήμερα στο 4,950 τοις χιλίοις επί των ανά λίτρο προ ΦΠΑ τιμών των βενζινών, των πετρελαίων και του υγραερίου.
Εν μέσω πάντως του κλίματος «αναρχίας» στον πετρελαϊκό κλάδο, εξακολουθούν να κυριαρχούν η νοθεία και το λαθρεμπόριο.
Σύμφωνα με τους εκπροσώπους του ΣΕΕΠΕ, υπολογίζεται ότι το 30% του διακινούμενου όγκου από τα πρατήρια περνάει από «πειραγμένες» αντλίες που δίνουν στον καταναλωτή μικρότερες ποσότητες καυσίμων από αυτές που πλήρωσε. Ετσι, κατά μέσο όρο ο καταναλωτής χάνει περίπου 12 λεπτά στο λίτρο.
Αναφορικά με το λαθρεμπόριο, ο Σύνδεσμος το προσδιορίζει στα επίπεδα των 250-400 εκατ. ευρώ ετησίως στο πετρέλαιο κίνησης και στα 50-100 εκατ. ευρώ στη βενζίνη, μέσω εικονικών εξαγωγών κυρίως.
Στο 17% οι «πειραγμένες» αντλίες
Τέσσερις τρόποι νόθευσης και οι φθορές που προκαλούν
Σημαντική… συνιστώσα της αισχροκέρδειας είναι και η νόθευση των καυσίμων, που λαμβάνει χώρα εκτός διυλιστηρίων. Ειδικότερα, σύμφωνα με έρευνα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου για το 2007, στην Αττική διέθετε νοθευμένη βενζίνη το 5,2% των πρατηρίων που ελέγχθηκαν. Στη σούπερ αμόλυβδη (100 οκτανίων) το ποσοστό νοθείας πλησίαζε το 10%, ενώ ακόμη υψηλότερο ποσοστό υπήρχε στο πετρέλαιο.
Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, πολύ μεγαλύτερη νοθεία (κοντά στο 20%) παρουσιάζεται στην επαρχία. Εξάλλου, σύμφωνα με έλεγχο του Γενικού Χημείου του Κράτους το 2010, το ποσοστό νοθείας φθάνει στο 17%. Οι τρόποι νόθευσης των υγρών καυσίμων είναι οι ακόλουθοι: Απλή αμόλυβδη 95 οκτανίων: Νοθεύεται με προσθήκη άλλων χημικών ουσιών, όπως τολουόλιο ή αλκοόλες. Είναι το πιο επικίνδυνο είδος νοθείας. Το τολουόλιο μπορεί να προκαλέσει πολύ σημαντικές ζημιές, καθώς είναι διαβρωτικό και αποσυνθέτει όλα τα ελαστομερή του κινητήρα, όπως τσιμούχες, φλάντζες, σωληνάκια κ.λπ.
Σούπερ LRP: Η συνήθης νοθεία είναι η προσθήκη απλής αμόλυβδης βενζίνης στη σούπερ. Η χρήση απλής αμόλυβδης από αυτοκίνητα παλιάς τεχνολογίας φθείρει σταδιακά τα έδρανα των βαλβίδων του κινητήρα και οδηγεί τελικά στη σοβαρή φθορά του ίδιου του μπλοκ του κινητήρα.
Σούπερ αμόλυβδη 100 οκτανίων: Συνήθως νοθεύεται με απλή αμόλυβδη βενζίνη. Σε αυτοκίνητα που απαιτούν υψηλό αριθμό οκτανίων, η χρήση απλής αμόλυβδης μειώνει σημαντικά την απόδοση, αυξάνει τα επικίνδυνα καυσαέρια και τις επικαθήσεις στον κινητήρα, με αποτέλεσμα την πρόωρη φθορά του.
Diesel κίνησης: Νοθεύεται κυρίως με diesel θέρμανσης ή diesel ναυτιλίας. Η νοθεία με diesel θέρμανσης ή ναυτιλίας μπορεί να επιφέρει φθορές στους σύγχρονους κινητήρες που είναι σχεδιασμένοι να λειτουργούν με πετρέλαιο καλής ποιότητας. Το πρόβλημα είναι πιο έντονο όταν γίνεται νοθεία με πετρέλαιο ναυτιλίας. Ολα αυτά γίνονται είτε στους χώρους αποθήκευσης ή μεταφοράς είτε στα πρατήρια υγρών καυσίμων.
Τα κόλπα
Εικονικές εξαγωγές στα Βαλκάνια
Κυκλώματα φορτώνουν βυτιοφόρα με φθηνό καύσιμο -καθώς προορίζεται για εξαγωγές- και… δήθεν το παραδίδουν σε εταιρείες σε γειτονικές χώρες. Ωστόσο, περνούν τα σύνορα για… τυπικούς λόγους και στη συνέχεια επιστρέφουν στη χώρα διαθέτοντας το καύσιμο σε βιομηχανίες, βιοτεχνίες, εργοτάξια, μικρές μονάδες μεταποίησης, βενζινοπώλες και εμπόρους καυσίμων.
Επίσης μεγάλο κύκλωμα παρανομίας εντοπίζεται και στα ναυτιλιακά καύσιμα όπου κάποιοι φορτώνουν πετρέλαιο για την τροφοδοσία πλοίων, ωστόσο αντί να χρησιμοποιηθεί γι’ αυτόν τον σκοπό, κατευθύνεται σε ειδικά πλυντήρια όπου αποχρωματίζεται και στη συνέχεια προωθείται στην αγορά προς κατανάλωση.
Στη μελέτη του ΑΠΘ υπογραμμίζεται πως, καθώς δεν γίνονται εκτεταμένες συλλήψεις οδηγών βυτιοφόρων, καπετάνιων πλοίων και εμπόρων που ασχολούνται με τα παράνομα διακινούμενα καύσιμα, δεν μπορεί να εκτιμηθεί με ακρίβεια το μέγεθος του λαθρεμπορίου.
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν ωστόσο τα στατιστικά του διεθνούς εμπορίου του ΟΗΕ, με την προσοχή να εστιάζεται στις βενζίνες ντίζελ και τη ροή του εμπορίου ανάμεσα στην Ελλάδα και τους βόρειους γείτονές της αλλά και την Τουρκία. Απορίας άξιον είναι, για παράδειγμα, πώς το 2009 δηλώθηκε ότι έφυγαν από την Ελλάδα προς την ΠΓΔΜ βενζίνες ντίζελ αξίας περίπου 134,5 εκατ. δολαρίων (222,9 χιλ. τόνων), ενώ η γειτονική χώρα δήλωσε μόλις 10 εκ. δολάρια (12,3 χιλ. τόνους).
Η έκθεση εξηγεί το φαινόμενο εικονικών εξαγωγών:
Ο Ελληνας οδηγός του βυτιοφόρου βενζινών δηλώνει το προς εξαγωγή ποσό στα σύνορα και κατόπιν, αντί να βρεθεί στα απέναντι φυλάκια της γειτονικής χώρας, επιστρέφει στη βάση του στην Ελλάδα…
Ενα απλό επιβατικό αυτοκίνητο σταματά στα σύνορα, σφραγίζει τα τιμολόγια του εικονικού φορτίου καυσίμων που δήθεν εξάγονται και αφού ο οδηγός… κεράσει έναν καφέ τις εποπτικές αρχές, επιστρέφει στο σπίτι του.
Το βυτιοφόρο δηλώνει στα ελληνικά σύνορα την αξία των καυσίμων προς εξαγωγή που αντιστοιχούν σε ένα πλήρες φορτίο, ενώ μεταφέρει τη μισή ποσότητα.
Το βυτιοφόρο δηλώνει την αξία των καυσίμων προς εξαγωγή και κατόπιν ο οδηγός κατευθύνεται στο γειτονικό τελωνείο. Στο ενδιάμεσο το βυτιοφόρο… εξαφανίζεται!
Τέλος, δεν πρέπει να υποβαθμίζεται και η μεταφορά καυσίμων transit από την Ελλάδα προς άλλες χώρες, που ερμηνεύει μέρος μιας τέτοιας διαφοράς.
Μ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ
mapostolou@pegasus.gr

Πηγή: ΕΘΝΟΣ