Η τέχνη του design ως 'αποκούμπι': όμορφη Θεσσαλονίκη

Γράφει ο Θανάσης Αντωνίου Τι είναι αυτό που κάνει τη Θεσσαλονίκη, μια μικρή ευρωπαϊκή πόλη στην άκρη των Βαλκανίων, πρωτεύουσα του ελλ...

Γράφει ο Θανάσης Αντωνίου

Τι είναι αυτό που κάνει τη Θεσσαλονίκη, μια μικρή ευρωπαϊκή πόλη στην άκρη των Βαλκανίων, πρωτεύουσα του ελληνικού design και υπερδύναμη της ευρωπαϊκής σχεδιαστικής πρωτοπορίας; Τι είναι αυτό που οδηγεί τα γραφεία της Θεσσαλονίκης στους μεγαλύτερους διεθνείς διαγωνισμούς από τους οποίους αποχωρούν συνήθως φορτωμένα βραβεία κι επαίνους;
Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω από κοντά την ‘έκρηξη’ του Θεσσαλονικιώτικου design, ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ΄90 και καθ’ όλη τη δεκαετία που ακολούθησε, να επισκεφτώ για ρεπορτάζ την πόλη και να συνομιλήσω με μερικούς από τους κορυφαίους γραφίστες της Θεσσαλονίκης οι οποίοι συγκαταλέγονται πλέον στους κορυφαίους της Ευρώπης: τους Beetroot, τους Designers United, το Cοlibri κ.ά. Η απάντηση στο ερώτημα γιατί Θεσσαλονίκη είναι τόσο προχωρημένη σχεδιαστικά δεν απαντιέται εύκολα.
Το περασμένο Σάββατο, στο πλαίσιο του 14ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κόμικς Αθήνας, παρακολούθησα τη συζήτηση που διοργανώθηκε στη Διπλάρειο Σχολή, είχα την ευκαιρία να δω την υπέροχη έκθεση «Θεσσαλονίκη Graphic Design: 1980–2009» και στη συνέχεια, στο πλαίσιο της Έκθεσης Συσκευασίας στο MEC είχα την ευκαιρία να συνομιλήσω με τον πρόεδρο της Ένωσης Γραφιστών Ελλάδος - ΕΓΕ τον αεικίνητο και ακατάβλητο Τζανέτο Πετροπουλέα.
Στη συζήτηση συμμετείχαν ο Άγγελος Μπάκας (τυπογράφος/σχεδιαστής, συγγραφέας και εκπαιδευτικός, επιμελητής του βιβλίου Thessaloniki Graphic Design 1980-2009), ο Δημήτρης Πολύζος (γραφίστας, φωτογράφος, εκπαιδευτικός), ο Απόστολος Ρίζος (σχεδιαστής οπτικής επικοινωνίας, ιδρυτικό μέλος της ομάδας Les yper yper) και ο αγαπημένος μου Δημήτρης Παπάζογλου (σχεδιαστής οπτικής επικοινωνίας, ιδρυτικό μέλος της ομάδας Designers United), ένας από τους καλύτερους σχεδιαστές του κόσμου, όχι με βάση τα δικά μου γούστα αλλά με βάση τη σωρεία βραβείων που έχει μαζέψει εντός κι εκτός Ελλάδας.
«Η Θεσσαλονίκη ως ‘δεύτερη’ αγορά μετά την Αθήνα δεν είχε τις μαρκετινίστικες πιέσεις που είχε η πρωτεύουσα και μπόρεσε να λειτουργήσει μέσα σε καθεστώς σχετικής ελευθερίας. Ο γεγονός ότι δεν ανέβηκαν επάνω οι ‘Επτά Αδελφές’, οι μεγάλες πολυεθνικές της εμπορικής επικοινωνίας άφησε χώρο για να αναπτυχθούν τα ταλέντα της πόλης» μας είπε ο Τζ. Πετροπουλέας που βρίσκεται σήμερα, για δεύτερη φορά επικεφαλής των Ελλήνων γραφιστών.
Άλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι το Θεσσαλονικιώτικο design ευνοήθηκε από το γεγονός ότι η πόλη απευθυνόταν συχνά στο εξωτερικό (με τις εξαγωγές), ότι οι ρυθμοί δουλειάς είναι διαφορετικοί εκεί πάνω κι ότι με λιγότερα μέσα μπορεί να περάσει το μήνυμά σου πιο εύκολα στο κοινό, οπότε το βάρος πέφτει στο σχεδιασμό. «Ένα δρόμο να ‘ντύσεις’ στη Θεσσαλονίκη σε γνώρισε και σε έμαθε όλη η πόλη, εδώ στην Αθήνα θέλεις καμπάνια σε όλα τα μέσα για μέρες για να περάσεις το μήνυμά σου- ακόμα κι αν πρόκειται για τη διοργάνωση των …Ολυμπιακών Αγώνων» μας λέει ο πρόεδρος της ΕΓΕ.
Η Θεσσαλονίκη της πολυπολιτισμικότητας και του ακροδεξιού φανατισμού, η Θεσσαλονίκη του μόχθου αλλά και του μεσημεριανού διαλλείματος στην αγορά Μοδιάνο, η Θεσσαλονίκη της βιομηχανικής παραγωγής και των εξαγωγών αλλά και της νεανικής ανεργίας που έχει φτάσει το 45% μέσα στην πόλη δίνει τη μάχη για να σταθεί όρθια μέσα στη λαίλαπα που την οδήγησαν οι ανεπαρκείς ή για την ακρίβεια οι επικίνδυνοι πολιτικοί της. Έχει όμως το αποκούμπι της: τα καλόγουστα έργα που παράγουν οι σχεδιαστές της- φάροι ομορφιάς μέσα σε στο Θερμαϊκό των προβλημάτων.