ΤΟ ΣΙΝΑ κινδυνεύει να χαθεί...

Manos Lambrakis Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πήγε στο Σινά, στάθηκε μπροστά σε έναν από τους αρχαιότερους και σπουδαιότερους θεσμούς της χριστιανικ...

Manos Lambrakis
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πήγε στο Σινά, στάθηκε μπροστά σε έναν από τους αρχαιότερους και σπουδαιότερους θεσμούς της χριστιανικής οικουμένης, φωτογραφήθηκε μέσα στο ιστορικό βάρος ενός τόπου που συνδέει δεκαπέντε αιώνες αδιάκοπης παρουσίας του Ελληνισμού στην Ανατολή και επέστρεψε στην Αθήνα διαβεβαιώνοντας, ευθέως ή εμμέσως, ότι το ζήτημα βαίνει προς διευθέτηση.
Σήμερα, έναν χρόνο μετά, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν οι διαβεβαιώσεις εκείνες αποδείχθηκαν υπερβολικές.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί η ελληνική κοινωνία δεν πληροφορείται με την ένταση που θα όφειλε το πραγματικό μέγεθος αυτού που φαίνεται να έχει συντελεστεί.
Όταν μια κυβέρνηση αποφεύγει συστηματικά να αναδείξει μια υπόθεση, όταν μετακινεί τη δημόσια συζήτηση από την ουσία στις διαδικασίες, όταν αντικαθιστά την πολιτική λογοδοσία με αόριστες διαβεβαιώσεις περί καλών σχέσεων και διπλωματικών επαφών, τότε η σιωπή παύει να είναι απλή επικοινωνιακή επιλογή.
Μετατρέπεται σε τεκμήριο αποδοχής ενός τετελεσμένου.
Η ουσία αυτού του τετελεσμένου είναι εξαιρετικά συγκεκριμένη και απολύτως νομική.
Στο δημόσιο διάλογο επιχειρήθηκε να παρουσιαστεί ως επαρκής εγγύηση η συνέχιση της λατρευτικής λειτουργίας της Μονής και η παραμονή των μοναχών στον χώρο της.
Όμως από την άποψη του δικαίου, της ιστορικής συνέχειας και της θεσμικής αυτονομίας, το κρίσιμο ζήτημα δεν ήταν ποτέ η απλή παρουσία.
Ήταν η κυριότητα.
Η κυριότητα είναι το σώμα του δικαιώματος, η χρήση είναι η αναπνοή που σου επιτρέπει προσωρινά ο κύριος του σώματος.
Η κυριότητα συγκροτεί εξουσία, συνέχεια, αυτονομία και ιστορική ασφάλεια.
Η νομή και η κατοχή συγκροτούν μια κατάσταση ανεκτής παρουσίας υπό όρους.
Εάν πράγματι η Μονή οδηγείται σε καθεστώς περιορισμένης χρονικής χρήσης ή κατοχής, τότε δεν μιλάμε για διάσωση του ιστορικού καθεστώτος της. Μιλάμε για τον νομικό της υποβιβασμό.
Και όποιος προσπαθεί να παρουσιάσει αυτόν τον υποβιβασμό ως επιτυχία, είτε δεν κατανοεί τις συνέπειες είτε επιχειρεί να αποκρύψει το εύρος τους.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι η εξέλιξη αυτή συνοδεύτηκε από μια πρωτοφανή εσωτερική απορρύθμιση του ίδιου του μοναστικού σώματος.
Την ακριβώς στιγμή κατά την οποία η Μονή όφειλε να εμφανιστεί ως ενιαίο και αδιαίρετο υποκείμενο ιστορικής διεκδίκησης, βυθίστηκε σε εσωτερικές συγκρούσεις, αντιπαραθέσεις και αμφισβητήσεις.
Ο Δαμιανός είχε ασφαλώς ευθύνες και σφάλματα.
Όμως διέθετε ένα κρίσιμο θεσμικό χαρακτηριστικό: την αιγυπτιακή υπηκοότητα και άρα τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως πλήρως αναγνωρισμένος συνομιλητής του αιγυπτιακού κράτους.
Αντιθέτως, ο νέος Αρχιεπίσκοπος Συμεών, εφόσον εξακολουθεί να μην διαθέτει αιγυπτιακή υπηκοότητα, βρίσκεται σε μια εξαιρετικά προβληματική θέση για κάποιον που καλείται να διαχειριστεί τη σοβαρότερη κρίση της ιστορίας της Μονής.
Η κατάσταση αποκτά σχεδόν τραγικά χαρακτηριστικά: η αδελφότητα διχάζεται, η διαδοχή δεν παράγει σταθερότητα, η κρίσιμη θεσμική νομιμοποίηση εκκρεμεί και ο χρόνος λειτουργεί αποκλειστικά υπέρ της πλευράς που ήδη διαθέτει την κρατική ισχύ.
Στο μεταξύ, τα τουριστικά σχέδια προχωρούν, οι επενδύσεις εξελίσσονται και ο χώρος εντάσσεται ολοένα περισσότερο σε μια λογική κρατικής αξιοποίησης που δεν έχει ως κέντρο τη μοναστική αυτονομία αλλά τη διαχειριστική ενσωμάτωση.
Οι ευθύνες της κυβέρνησης καθίστανται υπό αυτές τις συνθήκες βαρύτατες. Όχι μόνο γιατί δεν εξασφάλισε αυτό που είχε αφήσει να εννοηθεί ότι μπορούσε να εξασφαλίσει, αλλά κυρίως διότι απέτυχε να μετατρέψει την υπόθεση σε μείζον ζήτημα εθνικής στρατηγικής.
Η Μονή Σινά δεν είναι ένα ακόμη μνημείο.
Δεν είναι ένας αρχαιολογικός χώρος.
Δεν είναι καν απλώς ένα θρησκευτικό κέντρο.
Αποτελεί τμήμα του ιστορικού σώματος του Ελληνισμού στη Μέση Ανατολή, ένα από τα τελευταία ζωντανά θεσμικά ίχνη μιας παρουσίας που προϋπήρξε των σύγχρονων κρατών της περιοχής.
Και όμως, η δημόσια διαχείριση της κρίσης θύμιζε περισσότερο διοικητική τακτοποίηση φακέλου παρά υπεράσπιση ιστορικού δικαιώματος.
Το ακόμη πιο οδυνηρό είναι ότι η κοινωνία στερήθηκε τη δυνατότητα να αντιδράσει εγκαίρως.
Για να υπάρξει πολιτική πίεση πρέπει πρώτα να υπάρξει πολιτική αλήθεια.
Και η αλήθεια φαίνεται να υποχώρησε μπροστά στην ανάγκη της επικοινωνιακής διαχείρισης.
Σταυροί στις κάμερες, προσκυνηματικές φωτογραφίες, λόγια περί παράδοσης και πίστης· και πίσω από όλα αυτά μια εντυπωσιακή απροθυμία να τεθεί το μοναδικό ερώτημα που έχει σημασία: ποιος είναι κύριος του τόπου;
Η σημερινή ημέρα, επέτειος της Αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως, προσφέρει μια αναλογία που δεν χρειάζεται συναισθηματική υπερβολή για να γίνει ανησυχητική.
Η Πόλη χάθηκε μέσα στην ορατότητα της Ιστορίας. Υπήρξαν τείχη, πολιορκία, σύγκρουση, αίμα, μνήμη.
Το Σινά κινδυνεύει να χαθεί μέσα στην αορατότητα της διοικητικής μετάλλαξης.
Χωρίς θόρυβο.
Χωρίς πολιορκητές.
Χωρίς δραματικές εικόνες.
Με νομικές φόρμουλες, με εκκρεμείς υπηκοότητες, με πεντηκονταετείς παραχωρήσεις, με ασαφή καθεστώτα χρήσης, με τουριστικά σχέδια και με μια πολιτική εξουσία που μοιάζει περισσότερο να διαχειρίζεται την είδηση παρά να ανατρέπει το γεγονός.
Οι μεγάλες ήττες του παρελθόντος γεννούσαν μάρτυρες.
Οι μεγάλες ήττες του παρόντος γεννούν διαχειριστές.
Η δεύτερη Άλωση δεν θα έρθει από κάποιον νέο Μωάμεθ.
Θα συντελεστεί από τη συσσώρευση σιωπών, παραλείψεων, συμβιβασμών και πολιτικών υπολογισμών ανθρώπων που αποδείχθηκαν μικρότεροι από το μέγεθος της κληρονομιάς που κλήθηκαν να προστατεύσουν.