Η τραγωδία της «ήττας» του Ισραήλ: Όταν οι νικητές αναγκάζονται να απολογηθούν

Gisele Yashar Η τραγωδία της «ήττας» του Ισραήλ: Όταν οι νικητές αναγκάζονται να απολογηθούν* Αν πιστέψει κανείς τα κοινωνικά δίκτυα, τους ε...

Gisele Yashar
Η τραγωδία της «ήττας» του Ισραήλ: Όταν οι νικητές αναγκάζονται να απολογηθούν*
Αν πιστέψει κανείς τα κοινωνικά δίκτυα, τους επαγγελματίες επαναστάτες του καναπέ, τους γεωπολιτικούς σαμάνους του YouTube, του Facebook και του X και τους μόνιμα ενθουσιασμένους προφήτες της αμερικανικής παρακμής, το Ισραήλ ηττήθηκε. Για ακόμη μία φορά. Όπως ηττήθηκε το 1967 και το 1973.
Πρόκειται για μια αξιοθαύμαστη μορφή ήττας. Τόσο αξιοθαύμαστη, ώστε ο ηττημένος εξακολουθεί να διαθέτει απόλυτη αεροπορική υπεροχή, πυρηνική αποτροπή, τεχνολογική κυριαρχία, αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, οικονομική ανθεκτικότητα και την ικανότητα να χτυπά οποιονδήποτε αντίπαλο θεωρήσει απειλή. Ενώ ο «νικητής» πανηγυρίζει επειδή δεν καταστράφηκε ολοκληρωτικά, καθώς έχει τους ηγέτες του νεκρούς, τις φατρίες του αλληλοσπαρασόμενες και τις βασικές υποδομές του, μεταξύ των οποίων και οι πυρηνικές, κατεστραμμένες.
Η σύγχρονη γεωπολιτική έχει πράγματι παράξενους ορισμούς.
Η πραγματικότητα είναι λιγότερο θεαματική και γι’ αυτό λιγότερο δημοφιλής. Το Ισραήλ δεν πέτυχε τη μεγάλη στρατηγική ανατροπή που ορισμένοι κύκλοι ονειρεύονταν. Δεν κατέρρευσε το ιρανικό καθεστώς. Δεν μετατράπηκε η Τεχεράνη σε φιλοδυτική δημοκρατία μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο. Δεν άλλαξε μονομερώς και οριστικά ο χάρτης της Μέσης Ανατολής.
Με άλλα λόγια, δεν πέτυχε το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα.
Και κάπως έτσι, στον δημόσιο διάλογο του 21ου αιώνα, η διαφορά ανάμεσα στο «δεν πέτυχα τα πάντα» και στο «έχασα» έχει εξαφανιστεί.
Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, εφόσον παραμείνει στα σημερινά της γνωστά χαρακτηριστικά, δεν αποτελεί θρίαμβο της Ισλαμικής Δημοκρατίας των μουλάδων. Αποτελεί συμφωνία περιχάραξης. Ένα εξελιγμένο σύστημα στρατηγικής κατάψυξης. Ένα ψυγείο γεωπολιτικής συντήρησης.
Το πυρηνικό πρόγραμμα δεν εξαφανίζεται· περιορίζεται θαμμένο κάτω από 80 μέτρα χώματος και βράχων.
Η ιρανική επιρροή δεν εκμηδενίζεται· ελέγχεται απόλυτα.
Το καθεστώς δεν καταρρέει· επιβιώνει υπό αυστηρή παρακολούθηση του αλληλοσπαράγματος που έχει ήδη αρχίσει.
Και το Ισραήλ δεν αποκτά τη μεγάλη τελική νίκη· αποκτά πολύτιμο χρόνο.
Μερικές φορές όμως ο χρόνος είναι το πολυτιμότερο στρατηγικό αγαθό.
Οι άμεσα κερδισμένες είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ουάσινγκτον αποφεύγει έναν περιφερειακό πόλεμο τεράστιας κλίμακας, μειώνει τους κινδύνους για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και διατηρεί τον έλεγχο της κατάστασης χωρίς να χρειαστεί να εισβάλει πουθενά. Για μια υπερδύναμη που έχει κουραστεί από τις ατελείωτες εκστρατείες της Μέσης Ανατολής, αυτό συνιστά πολυτέλεια.
Το Ιράν, από την πλευρά του, αποφεύγει την ολοκληρωτική στρατηγική καταστροφή. Παραμένει όρθιο, αλλά όχι ισχυρότερο. Διασώζεται προσωρινά, αλλά δεν θριαμβεύει. Οι φανατικοί υποστηρικτές του σιιτικού καθεστώτος παρουσιάζουν αυτή την επιβίωση ως ιστορική νίκη. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη λογική σύμφωνα με την οποία η αποφυγή της καταστροφής ισοδυναμεί με θρίαμβο.
Με το ίδιο σκεπτικό, η Σοβιετική Ένωση νίκησε στον Ψυχρό Πόλεμο μέχρι τη στιγμή που έπαψε να υπάρχει...
Όσο για το Ισραήλ, αποφεύγει τη στρατηγική αποτυχία. Το πυρηνικό πρόγραμμα του αντιπάλου του παγώνει οριστικά. Οι περιφερειακοί πληρεξούσιοι του Ιράν έχουν αποδυναμωθεί μέχρι θανάτου. Η στρατιωτική πρωτοβουλία παραμένει στα χέρια των IDF και της Mossad. Και, κυρίως, διατηρεί την αμερικανική άδεια να δράσει ξανά αν θεωρήσει ότι η απειλή επανέρχεται.
Δεν είναι η απόλυτη νίκη.
Αλλά απέχει πολύ από την ήττα που διακηρύσσουν όσοι μετρούν τις διεθνείς σχέσεις με κριτήριο τα συνθήματα στα φοιτητικά αμφιθέατρα και όχι τους πραγματικούς συσχετισμούς ισχύος.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο, ωστόσο, βρίσκεται αλλού: Οι Συμφωνίες του Αβραάμ (Abraham Accords) όχι μόνο δεν καταρρέουν, αλλά φαίνεται να επιβιώνουν από τη μεγαλύτερη δοκιμασία τους. Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη απογοήτευση όσων είχαν επενδύσει πολιτικά σε μια μόνιμη κατάσταση αραβοϊσραηλινού πολέμου.
Οι αραβικές μοναρχίες παρατηρούν την περιοχή με ψυχρό ρεαλισμό. Δεν θέλουν την ηγεμονία του Ιράν. Δεν θέλουν όμως ούτε έναν ατέρμονο πόλεμο εναντίον του. Επιθυμούν ταυτόχρονα συνεννόηση με την εξασθενημένη Τεχεράνη και συνεργασία με το τεχνολογικά και στρατιωτικά ισχυρό Ισραήλ.
Πρόκειται για μια προσέγγιση που προκαλεί σύγχυση στους ιδεολόγους όλων των πλευρών.
Η Μέση Ανατολή αρχίζει να συμπεριφέρεται σαν σύστημα κρατών και όχι σαν θέατρο αποκαλυπτικών θρησκευτικών συγκρούσεων.
Οι παίκτες επιδιώκουν πολλαπλές ισορροπίες αντί για απόλυτες νίκες.
Αν αυτή η τάση παγιωθεί, τότε ο πραγματικός νικητής δεν θα είναι ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Ιερουσαλήμ ούτε η Τεχεράνη.
Νικητής θα είναι η ίδια η λογική της ισορροπίας.
Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη ειρωνεία.
Οι επαναστάσεις συχνά πεθαίνουν όχι όταν ηττώνται στρατιωτικά αλλά όταν χάνουν τη στρατηγική τους χρησιμότητα.
Το σοβιετικό καθεστώς δεν κατέρρευσε επειδή ένας ξένος στρατός μπήκε στη Μόσχα. Κατέρρευσε επειδή το σύστημα είχε πάψει να παράγει ισχύ, ανάπτυξη και νομιμοποίηση.
Πρώτα σταδιακά.
Και ύστερα ξαφνικά!
Gradually, then suddenly!
Ίσως το ίδιο μοτίβο να περιμένει κάποτε και την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. Όχι μέσω μιας κινηματογραφικής τελικής μάχης που θα ικανοποιήσει τους λάτρεις των απλοϊκών αφηγημάτων, αλλά μέσω της αργής διάβρωσης που επιφυλάσσει η Ιστορία σε όλα τα καθεστώτα που πιστεύουν ότι μπορούν να νικήσουν επ’ άπειρον τον χρόνο.
Η Ιστορία είναι γεμάτη από τέτοιες βεβαιότητες.
Και από τα ερείπιά τους!
Δηλαδή, καλώς ήλθατε στην πραγματικότητα. Είναι ειρωνική, είναι βιτριολική και, δυστυχώς, είναι η μόνη που έχουμε!