Σαν σήμερα 15 Ιουλίου! Το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου που άνοιξε τον δρόμο για την τουρκική εισβολή...

Το πρωί της 15ης Ιουλίου 1974, η ελληνική χούντα εκδήλωσε στρατιωτικό πραξικόπημα στην Κύπρο με στόχο την ανατροπή και τη δολοφονία του Προ...

Το πρωί της 15ης Ιουλίου 1974, η ελληνική χούντα εκδήλωσε στρατιωτικό πραξικόπημα στην Κύπρο με στόχο την ανατροπή και τη δολοφονία του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄. Πέντε ημέρες αργότερα, η Τουρκία εισέβαλε στο νησί, εγκαινιάζοντας μία από τις τραγικότερες περιόδους της σύγχρονης κυπριακής και ελληνικής ιστορίας.
Στις 8:20 το πρωί, άρματα μάχης και μονάδες της Εθνικής Φρουράς, υπό την καθοδήγηση Ελλήνων αξιωματικών, επιτέθηκαν στο Προεδρικό Μέγαρο στη Λευκωσία. Παράλληλες επιχειρήσεις πραγματοποιήθηκαν εναντίον της Αρχιεπισκοπής, του Αρχηγείου της Αστυνομίας, του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου, του αεροδρομίου της Λευκωσίας και άλλων στρατηγικών σημείων. Στο πραξικόπημα συμμετείχαν και δυνάμεις της ΕΟΚΑ Β΄, της ένοπλης οργάνωσης που επιδίωκε την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.
Το Προεδρικό Μέγαρο περικυκλώθηκε, βομβαρδίστηκε και παραδόθηκε στις φλόγες. Ο Μακάριος, ωστόσο, κατόρθωσε να διαφύγει από τη δυτική πλευρά του κτιρίου, να φθάσει στην Πάφο και στη συνέχεια, μέσω των βρετανικών βάσεων, να μεταβεί στο εξωτερικό. Το καθεστώς είχε ήδη μεταδώσει από το ραδιόφωνο ότι ήταν νεκρός.
Οι πραξικοπηματίες εγκατέστησαν στην προεδρία τον δημοσιογράφο και πρώην στέλεχος της ΕΟΚΑ Νίκο Σαμψών. Το πραξικόπημα επικράτησε στη Λευκωσία μέσα σε λίγες ώρες, παρά την αντίσταση δυνάμεων πιστών στη νόμιμη κυβέρνηση. Σύμφωνα με την επίσημη ιστορική αναδρομή του κυπριακού υπουργείου Παιδείας, οι συγκρούσεις κόστισαν τη ζωή σε περίπου 100 ανθρώπους.
Η ανατροπή του Μακαρίου αποτέλεσε την κορύφωση μιας μακράς σύγκρουσης ανάμεσα στον ίδιο και στη δικτατορία των Αθηνών. Ο Κύπριος Πρόεδρος είχε κατηγορήσει ανοιχτά το καθεστώς του Δημητρίου Ιωαννίδη ότι υποστήριζε την ΕΟΚΑ Β΄ και, στις 2 Ιουλίου 1974, είχε ζητήσει την αποχώρηση των Ελλήνων αξιωματικών που υπηρετούσαν στην Εθνική Φρουρά.
Στις 19 Ιουλίου, μιλώντας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο Μακάριος χαρακτήρισε τα γεγονότα εισβολή της ελληνικής χούντας και προειδοποίησε ότι το πραξικόπημα δεν αποτελούσε εσωτερική υπόθεση των Ελληνοκυπρίων, αλλά απειλή για ολόκληρο τον κυπριακό λαό.
Μία ημέρα αργότερα, στις 20 Ιουλίου 1974, η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο, επικαλούμενη τη Συνθήκη Εγγυήσεως και την ανάγκη αποκατάστασης της συνταγματικής τάξης. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ζήτησε άμεση κατάπαυση του πυρός, τερματισμό της ξένης στρατιωτικής επέμβασης και σεβασμό στην ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το πραξικόπημα κατέρρευσε στις 23 Ιουλίου, μαζί με τη δικτατορία στην Ελλάδα. Ήταν όμως ήδη αργά: η τουρκική εισβολή, που εξελίχθηκε σε δύο φάσεις, οδήγησε στην κατοχή περίπου του 37% του νησιού, στον εκτοπισμό χιλιάδων ανθρώπων και στη διαίρεση της Κύπρου, η οποία παραμένει έως σήμερα.