Για σχεδόν εξήντα χρόνια τον έλεγαν τρελό. Ήταν η πιο βολική δικαιολογία για όλους...

Κάλλιο αργά παρά ποτέ: Η αναγνώριση ενός τραγικού ήρωα ...

Κάλλιο αργά παρά ποτέ: Η αναγνώριση ενός τραγικού ήρωα...
Για σχεδόν εξήντα χρόνια τον έλεγαν τρελό. Ήταν η πιο βολική δικαιολογία για όλους.
Στις 6 Σεπτεμβρίου 1966, ο Δημήτρης Τσαφέντας, 48 ετών, κλητήρας στο Κοινοβούλιο του Κέιπ Τάουν, πλησίασε τον Πρωθυπουργό Χέντρικ Φερβούρτ, τον αρχιτέκτονα του Απαρτχάιντ, και τον σκότωσε με τέσσερις μαχαιριές μέσα στην αίθουσα της Βουλής.

Ήταν παιδί δύο κόσμων. Γεννημένος στις 14 Ιανουαρίου 1918 στο Λουρένσο Μάρκες, το σημερινό Μαπούτο, γιος του Κρητικού Μιχάλη Τσαφαντάκη από τα Χανιά και της Μοζαμβικανής Αμέλια Γουίλιαμς. Μιγάς, φτωχός, ναυτικός που γύρισε όλο τον κόσμο, μιλούσε οκτώ γλώσσες και ήταν μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Νότιας Αφρικής από το 1939.
Το καθεστώς του Απαρτχάιντ δεν μπορούσε να παραδεχθεί ότι ένας κομμουνιστής μιγάς σκότωσε τον Φερβούρτ για πολιτικούς λόγους. Φοβήθηκε ότι θα γινόταν σύμβολο. Έτσι τον έβγαλε σχιζοφρενή. Είπαν στο δικαστήριο ότι είχε έναν ταινιοσκώληκα στην κοιλιά που του έδινε εντολές.
Αν και κρίθηκε αθώος λόγω παραφροσύνης, με ειδικό νόμο τον κράτησαν ισόβια χωρίς δίκη. Πέρασε 33 χρόνια στην απομόνωση, δίπλα στα κελιά των μελλοθανάτων. Πέθανε μόνος στις 7 Οκτωβρίου 1999 και τάφηκε ανώνυμα στο Κρούγκερσντορπ, με μια πλάκα χωρίς όνομα.
Για δεκαετίες τον αρνήθηκαν όλοι. Οι Έλληνες της Νότιας Αφρικής τον αποκήρυξαν. Το νέο καθεστώς μετά το 1994 τον αποσιώπησε.

Η ιστορία του είναι μια αρχαία ελληνική τραγωδία
Είναι η τραγωδία του "Ορέστη του Αισχύλου".
Ο Ορέστης σκοτώνει τους τυράννους του Άργους, την Κλυταιμνήστρα και τον Αίγισθο. Το κατεστημένο τον λέει τρελό. Τον κυνηγούν οι Ερινύες, οι θεές της τρέλας. Περιπλανάται χρόνια εξόριστος, απόκληρος. Στο τέλος, η Θεά Αθηνά ιδρύει δικαστήριο στον Άρειο Πάγο και τον αθωώνει. Η τρέλα γίνεται δικαιοσύνη.
Ίδια είναι και η πορεία του Τσαφέντα. Τυραννοκτονία, συκοφάντηση ως τρέλα, 33 χρόνια εξορίας και μεταθανάτια δικαίωση.
Η δικαίωση ξεκίνησε πριν 14 χρόνια, στο Μαπούτο. Εκεί, στον Ιερό Ναό των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, στην ίδια πόλη που γεννήθηκε ο Τσαφέντας, τελέστηκε το πρώτο επίσημο Τρισάγιο υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του από τον Μητροπολίτη Ζάμπιας και Μοζαμβίκης Ιωάννη. Ήταν η πρώτη φορά που η Ορθόδοξη Εκκλησία τον μνημόνευσε επίσημα, αποκαθιστώντας την ανθρώπινη αξιοπρέπειά του 👉 Ο Επίσκοπος Μοζαμβίκης "αποκατέστησε" τη μνήμη του τυραννοκτόνου Επαναστάτη Δημήτρη Τσαφέντα!
Η οριστική δικαίωση ήρθε το Σάββατο, 11 Οκτωβρίου 2025, στον τάφο του στο Κρούγκερσντορπ.
Εκεί, πάνω από την ανώνυμη τσιμεντένια πλάκα, τελέστηκε Τρισάγιο. Παρόντες ήταν ο Μητροπολίτης Ζάμπιας και Μοζαμβίκης Ιωάννης και ο Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Νότιας Αφρικής (SACP), Σόλι Μαπαϊλά.
Μια ιστορική συνάντηση. Ο Μητροπολίτης της Ορθόδοξης Εκκλησίας και ο Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος, μαζί, πάνω από τον ίδιο τάφο. Ο ένας προσευχόταν για την ψυχή του, ο άλλος αναγνώριζε τον πολιτικό του αγώνα 👉 Η ιστορική αποκατάσταση του Δημήτρη Τσαφέντα...

Κατά τη διάρκεια της τελετής, το SACP δεσμεύτηκε επίσημα ότι θα αναλάβει την ανέγερση μνημειακής πλάκας με το όνομά του, βάζοντας τέλος σε 25 χρόνια ανωνυμίας.
Από το Μαπούτο πριν 14 χρόνια μέχρι το Κρούγκερσντορπ το Σάββατο, ο κύκλος έκλεισε. Όπως στην αρχαία τραγωδία, ο τραγικός ήρωας αναγνωρίζεται πάντα μετά θάνατον.
Κάλλιο αργά παρά ποτέ.
Επιμέλεια: Μαριάννα Τσήπα