Politico: Οι Ευρωπαίοι ηγέτες διέβησαν τον Ρουβίκωνα

Δεν υπάρχει πλέον γυρισμός». Αυτό ήταν το μήνυμα των Ευρωπαίων ηγετών που συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες την Πέμπτη. Η έκτακτη Σύνοδος Κορυφή...

Δεν υπάρχει πλέον γυρισμός». Αυτό ήταν το μήνυμα των Ευρωπαίων ηγετών που συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες την Πέμπτη. Η έκτακτη Σύνοδος Κορυφής παρ' ότι αποδείχθηκε λιγότερο δραματική από το αναμενόμενο, αφού ο Ντόναλντ Τραμπ αποχώρησε 24 ώρες νωρίτερα, σηματοδότησε κάτι σημαντικό: τη συνειδητοποίηση ότι η Ευρώπη έχει ξεπεράσει ένα κρίσιμο σημείο και πια δεν υπάρχει επιστροφή.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, οι δύο ισχυρότεροι ηγέτες της ΕΕ, οι οποίοι δεν βρίσκουν κοινή γραμμή την τελευταία περίοδο, προειδοποίησαν ενωμένοι ότι η Ευρώπη πρέπει να αγκαλιάσει την ανεξαρτησία της. «Γνωρίζουμε ότι πρέπει να εργαστούμε ως ανεξάρτητη Ευρώπη», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στους δημοσιογράφους στο τέλος της πεντάωρης συνάντησης.
Και ενώ, σε αντίθεση με τις πρόσφατες συνόδους κορυφής της ΕΕ, δεν υπήρξαν διαφωνίες και δεν πάρθηκαν αποφάσεις, υπήρξε σιωπηλά μια σιωπηρή συμφωνία, σύμφωνα με τέσσερις διπλωμάτες της ΕΕ και έναν αξιωματούχο που επικαλείται το Politico. Υπάρχει μια μοιραία ρήξη μεταξύ της παλιάς τάξης και της νέας, του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η Δύση από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι σήμερα αλλά και ό,τι επιφυλάσσει το μέλλον.
Ενώ η νοοτροπία προς την ανεξαρτησία κυοφορείται εδώ και χρόνια - από τότε που ο Τραμπ μετακόμισε για πρώτη φορά στον Λευκό Οίκο το 2017 - οι άνευ προηγουμένου απειλές του για τη Γριλανδία λειτούργησαν ως ξαφνική προειδοποίηση, αναγκάζοντάς τους να λάβουν μέτρα που θα ήταν αδιανόητα ακόμη και πριν από λίγους μήνες, είπαν.
«Αυτή είναι η στιγμή του Ρουβίκωνα», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ. «Είναι θεραπεία-σοκ. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει στον τρόπο που ήταν πριν. Αυτοί [οι ηγέτες] το λένε αυτό εδώ και μέρες». Το πώς θα έμοιαζε αυτός ο νέος τρόπος είναι -όπως συνήθως- μια συζήτηση για μια άλλη μέρα.
Ωστόσο, υπήρξαν νύξεις για κάτι τέτοιο αυτή την εβδομάδα. Η αρχική αντίδραση των ηγετών της ΕΕ στην κρίση της Γριλανδίας - η αναστολή της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ, η αποστολή στρατευμάτων στη Γριλανδία, η απειλή για την εφαρμογή εκτεταμένων εμπορικών αντιποίνων κατά των ΗΠΑ - αποτέλεσε μια πρόγευση για το τι μπορεί να συμβεί.
Όλα μαζί, όλα ταυτόχρονα
Οι ηγέτες υπογράμμισαν ότι η ταχεία, ενιαία απάντηση δεν θα μπορούσε να είναι εφάπαξ. Αντίθετα, θα έπρεπε να καθορίσει τη συνολική προσέγγιση της Ένωσης σε όλα τα ζητήματα. «Δεν μπορεί να είναι ενεργειακή ασφάλεια ή άμυνα, δεν μπορεί να είναι οικονομική ισχύς ή εμπορική εξάρτηση, πρέπει να είναι τα πάντα, όλα ταυτόχρονα», δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες.
Η νέα πορεία προς την αναζήτηση της ανεξαρτησίας θα πρέπει να είναι η ενότητα που εδώ και καιρό δεν υφίσταται στο εσωτερικό της Ένωσης.
Προθυμία για συμμετοχή στην προσπάθεια ανεξαρτησίας έρχεται ακόμα κι από χώρες της ανατολικής Ευρώπης που λόγω του επεκτατισμού της Ρωσίας χαρακτηρίζονται επί χρόνια από σχεδόν θρησκευτική πίστη στο ΝΑΤΟ και στην Ουάσινγκτον. Γεγονός που συνήθως οδηγούσε σε διαφωνίες με χώρες δυτικότερα, όπως η Γαλλία, που υποστηρίζουν την «στρατηγική αυτονομία» για την Ευρώπη.
Η Εσθονία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η χώρα της Βαλτικής δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι θα εξετάσει το ενδεχόμενο ανάπτυξης στρατευμάτων στη Γριλανδία στο πλαίσιο μιας «αποστολής εντοπισμού» που διοργανώνει το ΝΑΤΟ. Το Ταλίν δεν έστειλε τελικά στρατιώτες - αλλά το απλό γεγονός ότι έθεσε το ενδεχόμενο ήταν αξιοσημείωτο.
«Όταν η Ευρώπη δεν είναι διχασμένη, όταν στεκόμαστε ενωμένοι και όταν είμαστε σαφείς και δυνατοί, επίσης στην προθυμία μας να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, τότε τα αποτελέσματα θα φανούν», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν. «Νομίζω ότι έχουμε μάθει κάτι τις τελευταίες ημέρες και εβδομάδες».
Η Πολωνία, ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές των ΗΠΑ, σε συζητήσεις σχετικά με το πώς να αντιδράσει, ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ανάπτυξης του Μέσου Καταπολέμησης του Καταναγκασμού της ΕΕ — ενός ισχυρού εργαλείου εμπορικών αντιποίνων που επιτρέπει τον περιορισμό των επενδύσεων από απειλητικά έθνη, σύμφωνα με διπλωμάτες.
«Πήραμε το μάθημά μας»
Μια παρόμοια συνειδητοποίηση εδραιώνεται στις βόρειες χώρες της Ευρώπης που ασκούν ελεύθερο εμπόριο.
Ενώ χώρες όπως η Δανία, η Σουηδία και η Ολλανδία έχουν ιστορικά αντιταχθεί σε οποιαδήποτε κίνηση που κινδυνεύει να θέσει σε κίνδυνο την εμπορική τους σχέση με τις ΗΠΑ, αυτές οι χώρες έδειξαν τώρα ότι είναι ανοιχτές σε αντίποινα εναντίον του Τραμπ.
«Αυτή είναι μια νέα εποχή όπου δεν πρόκειται να βασιζόμαστε πλέον σε αυτούς», δήλωσε ένας τέταρτος διπλωμάτης της ΕΕ. «Τουλάχιστον όχι για τρία χρόνια», όσο ο Τραμπ εξακολουθεί να είναι στο αξίωμα. «Αυτή [η κρίση της Γριλανδίας] ήταν μια δοκιμασία. Πήραμε το μάθημά μας».
Ακόμη και η Γερμανία, της οποίας η πολιτική κουλτούρα έχει καθοριστεί εδώ και δεκαετίες από την πίστη στη διατλαντική σχέση, αμφισβητεί τώρα παλιές υποθέσεις. Ο Μερτς έχει υπαινιχθεί ότι η Γερμανία θα μπορούσε να συμφωνήσει σε μια σκληρή εμπορική απάντηση εναντίον των ΗΠΑ.
«Πρέπει να έχουμε την ατζέντα μας», πρόσθεσε ο τέταρτος διπλωμάτης. «Ουκρανία, παραγωγικότητα, ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια, στρατηγική αυτονομία. Το μάθημα είναι να μην λέμε "όχι σε όλα"».