Γιατί το αίτημα «τα χρήματα στην κοινωνία» είναι ομολογία υποταγής στην υποτέλεια και την εξάρτηση!

Η αριστερά της υποτέλειας και τα 13 δις αποπληρωμής χρέους...

Η αριστερά της υποτέλειας και τα 13 δις αποπληρωμής χρέους...
Τότε η αποικία πληρωνόταν για τα σώματα που έστελνε. Τώρα πληρώνει η ίδια την εκπαίδευση των μυαλών που χαρίζει.

Αλέξανδρος Τσίγγος

Γιατί το αίτημα «τα χρήματα στην κοινωνία» είναι ομολογία υποταγής στην υποτέλεια και την εξάρτηση!

«Ποτέ όμως κανείς δεν μιλάει στο όνομα κανενός άλλου»

Κορνήλιος Καστοριάδης, «Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας», Πρόλογος, 1974

Ο Καστοριάδης το έγραψε τον Δεκέμβριο του 1974, και πρόσθεσε αμέσως τη μοναδική εξαίρεση, τη ρητή εξουσιοδότηση. Ο Πλάτων μιλούσε στο όνομα του όντος, ο Μαρξ στο όνομα των νόμων της ιστορίας και του προλεταριάτου. Και όποιος πολιτικός προφέρει το «εν ονόματι», έγραφε, είτε εξαπατά είτε αυταπατάται, και για όποιον τον ακούει η διαφορά δεν έχει καμία σημασία. Ούτε καν η αναγνώριση των πολλών δεν σώζει το πράγμα, θύμιζε, αφού εκατομμύρια Γερμανοί αναγνώρισαν τον εαυτό τους στον λόγο του Χίτλερ και εκατομμύρια κομμουνιστές στον λόγο του Στάλιν.

Εδώ και δεκαετίες μια αριστερά ενθυλακώνει τον κοινωνικό ριζοσπαστισμό στη διατήρηση της υποτέλειας, και το κείμενο αυτό υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται για αθώα συνήθεια αλλά για το κλειδί ολόκληρης της στάσης της απέναντι στο χρέος και έτσι και στο συγκεκριμένο θέμα και το βασικότερο, στο διαρκές αδιέξοδο και την αδυναμία της να μιλήσει για ένα άλλο σχέδιο, πέρα του καλύτερου διαχειριστή, για αυτό τον τόπο.

Όταν η κυβέρνηση ανακοίνωσε την πρόωρη αποπληρωμή δημοσίου χρέους 13 δισεκατομμυρίων ευρώ, η αντιπολίτευση απάντησε με το δικαιότερο αίτημα του κόσμου. Τα χρήματα αυτά να πάνε στην κοινωνία. Στη 13η σύνταξη, στην υγεία, στη στέγη που πνίγει τα νοικοκυριά. Ακούγεται αυτονόητο, ακούγεται λαϊκό, ακούγεται αριστερό. Και όμως το αίτημα αυτό είναι η βαθύτερη ομολογία υποταγής που διαχρονικά συμβαίνει στη δημόσια ζωή και δη από τα κόμματα που μιλήσανε είτε για την Αλλαγή, είτε για το Πρώτη Φορά Αριστερά, ευαγγελιζόμενα το τέλος μιας Ελλάδας εξαρτημένης και την έναρξη ενός Έλληνα ελεύθερου. Σε μια χώρα που δεν παράγει, το χρήμα που κυκλοφορεί στις συναλλαγές μας προέρχεται από τον αέναο δανεισμό της. Και η «δίκαιη αναδιανομή» αυτού του χρήματος δεν είναι τελικά αναδιανομή πλούτου. Είναι η αναδιανομή της υποτέλειάς μας.

Πρώτο βήμα. Το σκάνδαλο που δεν είναι σκάνδαλο

Η αριθμητική της υπόθεσης είναι γνωστή και αδιαμφισβήτητη. Το χρέος που προπληρώνεται είναι ρυθμισμένο με επιτόκιο γύρω στο 1,5%, με λήξεις που φτάνουν πέρα από το 2035. Θα αντικατασταθεί από νέο με το κράτος να δανείζεται από τις αγορές με 3,9% επιτόκιο. Η διαφορά στη δεκαετία ξεπερνά τα 3 δισεκατομμύρια, χαρισμένα στις τράπεζες του δανειστή. Η αντιπολίτευση έκανε τον λογαριασμό, τον βρήκε σωστό, και ονόμασε την πράξη σκάνδαλο.

Εδώ ακριβώς χάνεται η αλήθεια. Όχι στον λογαριασμό. Στη λέξη. Σκάνδαλο σημαίνει παραβίαση ενός κανόνα. Στην πρόωρη αποπληρωμή δεν παραβιάζεται κανένας κανόνας. Εκτελείται ο κανόνας. Ο παλαιότερος κανόνας αυτού του κράτους, παλαιότερος και από το ίδιο το κράτος. Ένας κανόνας που ούτε η όποια αριστερά που κυβέρνηση δεν παρέκβηκε.  Για να φανεί αυτό, πρέπει να κατέβουμε στα θεμέλια του τι  είναι αυτό που ονομάζουμε Κράτος των Ελλήνων, κοινώς Ελλάδα η «Ελληνική Δημοκρατία».

Δεύτερο βήμα. Το κράτος που γεννήθηκε υποθηκευμένο

Το ελληνικό κράτος δεν χρεώθηκε κάποια στιγμή της ιστορίας του. Γεννήθηκε μέσα από τα δάνεια της ανεξαρτησίας, το 1824 και το 1825, που συνομολογήθηκαν στο Λονδίνο πριν υπάρξει κράτος να τα λάβει. Από τα ονομαστικά ποσά έφτασαν στην επαναστατημένη Ελλάδα ψίχουλα. Το υπόλοιπο έμεινε στο Σίτι, σε προεξοφλήσεις, προμήθειες και μεσάζοντες. Η υποθήκη όμως ήρθε ολόκληρη. Ο δανειστής προηγήθηκε του δανειζόμενου, και αυτή η σειρά δεν αντιστράφηκε ποτέ. 1843, 1893, 1932, 2010.

Το 2010 δεν ήταν τομή στην ιστορία μας. Ήταν επανάληψη με νέα ορολογία. Τρόικα αντί για Διεθνή Έλεγχο, μνημόνιο αντί για πρωτόκολλο, θεσμοί αντί για Δυνάμεις. Το πράγμα ίδιο, το όνομα φρεσκοβαμμένο.

Αν αυτή η αλληλουχία διαβαστεί σωστά, τότε διαπιστώνουμε ότι ο δανεισμός δεν είναι δημοσιονομικό εργαλείο που χρησιμοποιεί το κράτος. Είναι η συντακτική σχέση ίδρυσης που θεμελίωσε το Ελληνικό κράτος. Έτσι η πρόωρη αποπληρωμή αποκαλύπτεται ως αυτό που πραγματικά είναι. Όχι κακή διαχείριση μιας υγιούς σχέσης, αλλά είναι  η τελετουργική ανανέωση της ιδρυτικής σχέσης. Ο φόρος υποτελείας δεν πληρώνεται όταν λήξει. Πληρώνεται πριν λήξει, ακριβώς για να φανεί η προθυμία! Η ζημία των 3 δισεκατομμυρίων δεν είναι το κόστος της πράξης. Είναι το νόημά της. Με αυτά τα 3 δισεκατομμύρια αγοράζεται η «αξιοπιστία στις αγορές», που είναι το ευγενικό όνομα της αποδεδειγμένης υποτέλειας.

Τρίτο βήμα. Το διερχόμενο χρήμα

Τα ίδια τα έγγραφα του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, απαντώντας σε κοινοβουλευτική ερώτηση, ζωγραφίζουν την εικόνα. Χρηματοδοτικές ανάγκες του προϋπολογισμού 2026, 32,37 δισεκατομμύρια. Για να καλυφθούν, νέος δανεισμός 8 δισεκατομμυρίων, δάνεια από το Ταμείο Ανάκαμψης 4,3 δισεκατομμυρίων, ανάλωση ταμειακών διαθεσίμων 18,4 δισεκατομμυρίων, πώληση μετοχών. Μέσα σε αυτές τις ανάγκες, οι πρόωρες αποπληρωμές. Δηλαδή η ετήσια λειτουργία του κράτους καλύπτεται από δανεικά, από παλαιότερα δανεικά και από εκποίηση περιουσίας. Πουθενά, σε ολόκληρο τον πίνακα, οι λέξεις οικονομία και παραγωγή.

Το χρήμα αυτό δεν μπαίνει στη χώρα. Διέρχεται από τη χώρα. Όπως το 1824 το δάνειο έμεινε στο Λονδίνο και στο Ναύπλιο έφτασε μόνο η υποθήκη, έτσι και σήμερα ο κάθε νέος δανεισμός κατευθύνεται σε χρεολύσια και προπληρωμές, από τράπεζα σε τράπεζα μέσα στο ίδιο το imperium, αφήνοντας πίσω του τον τόκο ως ίζημα. Και το περίφημο «μαξιλάρι ασφαλείας», μαζεμένο από τον ΦΠΑ στο γάλα και τον ΕΝΦΙΑ στο πατρικό, βαφτίζεται περιουσία του κράτους ενώ λειτουργεί ως προκαταβεβλημένος φόρος υποτελείας, παρκαρισμένος στην Τράπεζα της Ελλάδος μέχρι να ζητηθεί. Και ζητήθηκε!

Τον Δεκέμβριο του 2025 σηκώθηκαν από εκεί 5,3 δισεκατομμύρια για την πρώτη δόση της τελετής, και ο Οργανισμός ενημερώνει ότι η τακτική θα συνεχιστεί ώστε ένα μέρος των  δάνεια να εξοφληθούν μία δεκαετία νωρίτερα από τη λήξη τους. Μία δεκαετία νωρίτερα.

Κανένας οφειλέτης στην ιστορία του χρήματος δεν βιάστηκε τόσο να πληρώσει τον τοκογλύφο του, εκτός αν η βιασύνη ήταν το ζητούμενο και το επιβαλλόμενο.

Τέταρτο βήμα. Ποιος όρισε τον ρόλο

Εδώ πρέπει να σταθούμε, γιατί η φράση «ζούμε με δανεικά» έχει ήδη ιδιοκτήτη. Το είπε ο Σόιμπλε, το είπαν οι εφημερίδες της Φρανκφούρτης, το επανέλαβαν και εγχώριοι πρόθυμοι. Στο στόμα τους σήμαινε ότι η αποικία δανείζεται επειδή είναι άσωτη.

Η αλήθεια είναι σκληρότερη και αντίστροφη. Η αποικία δανείζεται επειδή αυτή είναι η δουλειά που της ανατέθηκε. Δεν της επιτράπηκε ποτέ να κάνει ή να γίνει κάτι άλλο.

Η οικονομία της εξάρτησης, μέσα στον διεθνή καταμερισμό εργασίας, δεν σημαίνει «σας συντηρούμε». Σημαίνει «σας διαμορφώνουμε συμπληρωματικούς στη δική μας οικονομία». Και η διαμόρφωση έχει ημερομηνίες και υπογραφές.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 τα καράβια φόρτωναν νέους για τη Μελβούρνη, τη Νέα Υόρκη, τον Καναδά και τα ορυχεία του Βελγίου. Στις 30 Μαρτίου 1960 το ελληνικό κράτος υπέγραψε τη διμερή συμφωνία με τη Δυτική Γερμανία και έγινε επίσημος μεσολαβητής για τη στρατολόγηση των παιδιών του στις φάμπρικες που θα έχτιζαν το γερμανικό θαύμα.

Μόνο στη δεκαετία 1961 με 1971 έφυγαν 892.175 άνθρωποι προς τη Δυτική Ευρώπη, πάνω από ένα εκατομμύριο αν μετρηθούν οι ναυτεργάτες και οι «προσωρινώς μεταναστεύσαντες», και το 90% ήταν άκληροι μικροαγρότες από την επαρχία.

Η μεταπολεμική έξοδος κάλυψε το 72% ολόκληρης της εξωτερικής μετανάστευσης από την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ονόμασε αυτή τη μαζική αφαίμαξη «ευλογία Θεού» και οι βουλευτές μοίραζαν θέσεις στις λίστες μετανάστευσης σαν ρουσφέτι. Την ίδια περίοδο η αγροτική παραγωγή αφέθηκε να ρημάξει και η μεταποίηση δεν στήθηκε ποτέ σοβαρά. Δεν επρόκειτο για αποτυχία πολιτικής. Η εγκατάλειψη ήταν η πολιτική. Το δε μόνιμο εξαγώγιμο προϊόν τη χώρας δεν είναι τα αγροτικά προϊόντα η άλλα αγαθά αλλά το ανθρώπινο της δυναμικό!

Το αποτέλεσμα το μετράμε σήμερα. Αστικοποίηση 82%, με τον πληθυσμό στρυμωγμένο σε δύο πόλεις να «παράγει» υπηρεσίες. Παραγωγικότητα στο 57,4% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, όχι ως εθνικό ελάττωμα αλλά ως θέση στον διεθνή καταμερισμό. Εμπορικό έλλειμμα 16,7 δισεκατομμυρίων σε ένα εξάμηνο, γιατί η αποικία χρέους έχει διπλή λειτουργία. Πληρώνει τον φόρο υποτελείας και ταυτόχρονα καταναλώνει τα προϊόντα του δανειστή. Το έλλειμμα δεν είναι αποτυχία του μοντέλου. Είναι το μοντέλο.

Και εδώ κλειδώνει το επιχείρημα. Οι υπηρεσίες ανακατανέμουν στο εσωτερικό χρήμα που ήδη μπήκε από δανεικά και τουρισμό. Δεν δημιουργούν εξαγώγιμη αξία, δεν παράγουν το πλεόνασμα από το οποίο εξοφλείται ένα εξωτερικό χρέος. Άρα το χρέος μιας οικονομίας υπηρεσιών μπορεί να εξυπηρετηθεί μόνο με νέο χρέος, στο διηνεκές. Αυτό το κύκλωμα δεν είναι φαύλος κύκλος από ατυχία, αλλά κλειστό κύκλωμα από σχεδιασμό. Η συμπληρωματική οικονομία είναι η εγγύηση ότι ο δανεισμός δεν θα τελειώσει ποτέ, γιατί της αφαιρέθηκε χειρουργικά το μόνο όργανο που θα μπορούσε να τον τερματίσει.

Ο κύκλος χωράει σε μία εικόνα. Ο σερβιτόρος στη Χαλκιδική σερβίρει στον Γερμανό τουρίστα το mojito του, πληρώνεται από το μοναδικό εξαγώγιμο προϊόν που επιτράπηκε στην αποικία, δηλαδή τον ίδιο της τον εαυτό ως τοπίο, και με τον μισθό του πληρώνει τον ΦΠΑ και τον ΕΝΦΙΑ που γεμίζουν το μαξιλάρι που προπληρώνει τις τράπεζες της χώρας του τουρίστα. Και όπως τονίστηκε παραπάνω, το σταθερότερο εξαγωγικό μας προϊόν σε δύο αιώνες παραμένουν οι άνθρωποι του τόπου αυτού. Από το 1950 στέλναμε τους γιους των αγροτών για χαμάληδες στη Στουτγκάρδη και τη Μελβούρνη και εισπράτταμε τα εμβάσματά τους. Από το 2010 έως το 2022 έφυγαν 1.079.992 από τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό, τώρα με πτυχία που πλήρωσε το ελληνικό δημόσιο, προς τα ίδια κέντρα.

Τότε η αποικία πληρωνόταν για τα σώματα που έστελνε. Τώρα πληρώνει η ίδια την εκπαίδευση των μυαλών που χαρίζει.

Η τεχνολογία της λεηλασίας βελτιώθηκε μέσα σε δύο γενιές.

Επιστροφή στην αρχή. Η αναδιανομή της υποτέλειας

Τώρα το αρχικό συμπέρασμα στέκεται πάνω στα πόδια του. Σε μια οικονομία που δεν παράγει, κάθε ευρώ που κυκλοφορεί κουβαλάει πάνω του τον τόκο με τον οποίο μπήκε στη χώρα. Οι μισθοί, οι συντάξεις, τα επιδόματα, το ίδιο το ΑΕΠ των υπηρεσιών, όλα τρέφονται από τη φλέβα του δανεισμού. Αυτό που μοιράζεται στο εσωτερικό είναι το χαρτζιλίκι της αποικίας. Το μερίδιό της από τη δική της, ήδη συντελεσμένη, λεηλασία. Η κοινωνία δεν ληστεύεται τώρα, με αυτή την αποπληρωμή. Η ληστεία έγινε στην ίδρυση και ανανεώνεται τελετουργικά σε κάθε γενιά.

Γι’ αυτό το αίτημα «τα 13 δισεκατομμύρια στην κοινωνία», όσο δίκαιο κι αν ηχεί, μεταφράζεται σε κάτι πολύ φτωχότερο. Καλύτερη διοίκηση της αποικίας. Δικαιότερη κατανομή του υπολοίπου, αφού πρώτα καταβληθεί ο φόρος υποτελείας. Η αναδιανομή δανεικών δεν χειραφετεί κανέναν. Παιρνει τις αλυσίδες της σκλαβιάς μας που έχει βαφτιστεί ελευθερία και αυτή με την σειρά της βαφτίζεται κοινωνική πολιτική. Και η επόμενη γενιά, αυτή που θα κληθεί να ξαναδανειστεί θα συνεχίσει να θεωρεί την υποτέλεια ελευθερία και την αναδιανομή δικαιοσύνη.

Η αριστερά που σταματά στην κριτική της πράξης έχει δύο πιθανές δικαιολογίες και καμία δεν είναι κολακευτική. Η πρώτη είναι η εθελοτυφλία. Μια αριστερά που έμαθε να διαβάζει την οικονομία με τα εγχειρίδια του αντιπάλου βλέπει επιτόκια και δεν βλέπει σχέσεις, βλέπει συναλλαγή και δεν βλέπει την τελετή.

Η δεύτερη είναι η ανεντιμότητα, και είναι βαθύτερη από τη συνήθη κατηγορία της συναλλαγής με το σύστημα. Η κοινοβουλευτική αριστερά χρειάζεται αυτό το κράτος ως πεδίο. Πάνω του πολιτεύεται, από αυτό μισθοδοτείται, μέσα στους θεσμούς του αναπαράγεται. Αν πει δημόσια ότι το κράτος αυτό υπήρξε εξαρχής όχημα του δανειστή, ότι ο δανεισμός δεν είναι πολιτική επιλογή αλλά ιδρυτικός όρος, τότε ακυρώνει το ίδιο το έδαφος πάνω στο οποίο πατά. Γι’ αυτό μένει στην κριτική της πράξης. Η κριτική της πράξης είναι ακίνδυνη, γιατί αφήνει τα θεμέλια στη θέση τους, και μαζί τους αφήνει στη θέση της και την ίδια.

Απέναντι σε αυτό δεν χωράει πια ουδετερότητα, γιατί αυτό που συμβαίνει έχει όνομα και το όνομά του είναι εξαπάτηση και έτσι επιστρέφουμε σε αυτό που έγραψε ο Κορνήλιος Καστοριάδης στην Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας. Ένας κοινωνικός ριζοσπαστισμός που ξεσηκώνεται για τη μοιρασιά των ψίχουλων και σωπαίνει για την αλυσίδα της υποταηής έχει πάψει να είναι ριζοσπαστισμός. Έχει γίνει ο εντεταλμένος διαχειριστής της οργής, το εξάρτημα του μηχανισμού που μιλάει τη γλώσσα της εξέγερσης ώστε η εξέγερση να μη φτάσει ποτέ στα θεμέλια. Η σιωπή του για την ιδρυτική σχέση είναι λειτούργημα, και η απόκρυψή της είναι η δική του συνεισφορά στην αναπαραγωγή της υποτέλειας, η πολυτιμότερη απ’ όλες. Καμιά εξουσία δεν φυλάγεται καλύτερα από εκείνη που τη φυλάνε οι υποτιθέμενοι αντίπαλοί της.

Έτσι το ερώτημα που δεν θα ακουστεί στη Βουλή παραμένει το μόνο που αξίζει. Όχι πού θα πάνε τα 13 δισεκατομμύρια. Γιατί, δύο αιώνες μετά, αυτή η χώρα δεν έχει δικό της εισόδημα. Όποιος απαντήσει σε αυτό, θα έχει εξηγήσει και γιατί κανείς δεν το ρωτά.

* Ο Αλέξανδρος Τσίγγος είναι τηλεοπτικός και ραδιοφωνικός παραγωγός και ως αρθρογράφος και αναλυτής σε διάφορα ενημερωτικά sites και εφημερίδες.
"documentonews"